Euthanasie raakt niet alleen patiënten en hun naasten, maar ook de artsen die de euthanasie uitvoeren. Huisarts Florien van Heest deelt ervaringen en tips in haar lezing op ons Nationaal Euthanasie Congres op 11 februari. Ze licht vast een tipje van de sluier.

Huisarts en kaderarts palliatieve zorg Florien van Heest heeft tientallen jaren euthanasie begeleid en uitgevoerd. En nog altijd vindt ze het een aparte ervaring: ‘Het ene moment praat de patiënt nog, het andere moment is hij dood.’

Ook in het proces naar de euthanasie maakt Van Heest surrealistische momenten mee. Zoals bij het vaststellen van de datum van overlijden: ‘Een man met kanker had een datum geprikt, maar kwam erachter dat zijn zoon dan met vakantie was, zonder annuleringsverzekering. Dus of we de euthanasie een week later konden doen…’

Twijfels

Toch vindt ze euthanasie vooral een mooie gebeurtenis. Ze merkt dat artsen hiervoor enige koudwatervrees kunnen hebben. Vanwege het papierwerk eromheen, de twijfels of het lijden daadwerkelijk uitzichtloos is - dit wordt pas nadien beoordeeld door de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie - en vanwege de emotionele belasting die het kan geven.  

Koudwatervrees

Van Heest denkt dat het goed is als artsen hun koudwatervrees kunnen onderzoeken of zelfs loslaten. ‘Emotioneel belastend kan het zeker zijn. Maar er is ook een andere kant. Euthanasie betekent letterlijk: mooie dood. En het is een bijzonder moment als iemand volgens eigen wens te midden van een liefdevolle kring van dierbaren het leven loslaat, zodat hij niet meer lijdt. Zo’n ervaring kan ook heel verrijkend zijn voor je als arts. In de zin van dat je iets afrondt, samen met de patiënt en bij hem blijft tot aan het overlijden. En ook een steun bent voor familie, en aanspreekpunt blijft van de familie als die erop terug wil komen, soms ook vijf of tien jaar later.’

Iemand meenemen

Ze adviseert artsen die het spannend vinden om eerst een keer mee te gaan met een arts die euthanasie uitvoert, om te zien hoe dit gaat. Wanneer een arts zelf de euthanasie uitvoert, raadt ze aan om altijd een collega mee te nemen. ‘Want soms doen zich onverwachte dingen voor of ben je zelf ook verdrietig. Een onverwacht gebeuren kan zijn dat het infuus toch niet goed zit of dat een van te voren opgezogen spuit niet goed past of per ongeluk al iets leeg is gespoten. Op zo’n moment iemand met je meedenken en sta je er niet alleen voor. Je kunt het ook alleen doen, daar is niets op tegen. Maar voor jezelf is het fijn als je de ervaring kunt delen en erover kunt napraten met elkaar.’

Professionele nabijheid

Ook omdat je als arts een band met patiënten opbouwt, is het belangrijk dat je aandacht hebt voor de verwerking. Van Heest: ‘Vroeger spraken we van professionele distantie, ik heb het nu liever over professionele nabijheid. Het is logisch als je verdrietig bent als een patiënt sterft. Euthanasie geeft hier een extra laag aan. Dus geef jezelf de tijd en ruimte om dit te verwerken.’

 Florien van Heest spreekt op het Nationaal Euthanasie Congres van Carend op 11 februari in Vianen. Er zijn nog tickets.