Carend sprak met auteur en Carend-redactielid Gertien Koster over het boek dat zij samen met Jos Schuring schreef. Het staat vol verhalen van zorgverleners over die ene palliatieve patiënt die zij, om wat voor een reden dan ook, nooit zullen vergeten. 

In het boek, dat 10 februari gelanceerd wordt in ziekenhuis St. Jansdal in Harderwijk, staan verhalen van zorgverleners over palliatieve patiënten. Intiem, schrijnend, plastisch, ontroerend en niet zelden met vlijmscherpe humor: alle facetten van de laatste fase van het leven lijken gevat in woorden. Het is niet te missen: het einde van ieders leven maakt indruk. Jos en Gertien overhandigen het eerste exemplaar van hun boek aan Jet de Nijs, de weduwe van zanger en acteur Rob de Nijs.

Springt er één verhaal voor jou uit?

‘Het verhaal van de dakloze vrouw vind ik bijzonder, omdat het zo kwetsbaar is en schrijnend. En ook omdat de zorgverlener haar zo ontzettend goed heeft geholpen en er voor haar was. Hij zat uren bij haar op de grond tot ze overleed.’ 

Zie je een rode draad in de verhalen?

‘Nee, niet echt. Het zijn juist hele verschillende situaties. Er staan bijzondere verhalen in waarbij de zorgverlener iets extra’s heeft gedaan voor de patiënt maar wat ik leuk vind is dat er ook verhalen instaan over wat de geïnterviewde heeft geleerd van zijn of haar patiënt. En hoe die ernstig zieke persoon invloed heeft gehad. Zorgverleners blikken terug en vragen zich af of ze het goed hebben gedaan. Een cardioloog zegt zelfs: “Mogelijk heb ik ellende toegevoegd aan het laatste stukje leven van mijn patiënt.” Met zo’n uitspraak geef je blijk van zelfreflecterend vermogen en stel je je kwetsbaar op.’

Je bent zelf maatschappelijk werker geweest in een ziekenhuis. Heb je zelf ook een palliatieve patiënt die je nooit meer vergeet?

‘Ja zeker. Ik heb daarover meerdere verhalen geschreven voor Carend. Een gaat over een oudere Iraakse meneer die vanwege uitgezaaide kanker in het ziekenhuis lag. Hij woonde in het nabij gelegen AZC. Hij kon niet meer genezen en wilde graag zijn vrouw nog zien voor hij zou sterven. Ik heb het toenmalige tv-programma Vermist gebeld maar de redactie stelde als voorwaarde dat meneer dan zijn verhaal op televisie moest doen en daar was hij veel te ziek voor. Daarna belde ik Spoorloos en zij gaven mij wel goede tips waardoor ik mevrouw gevonden heb. De IND werkte mee, mevrouw kwam naar Nederland en het echtpaar werd herenigd in het ziekenhuis. Dat was prachtig. Vlak daarna overleed hij.’

Heb jij zelf een leermoment of een mooi inzicht uit de verhalen gehaald? Iets wat je nooit meer vergeet?

‘Ik vond al dat je als zorgverlener soms professionele moed moet tonen en buiten de hokjes moet denken en doen, puur omdat je wilt helpen. Na het opschrijven van deze verhalen ben ik daar nog meer van overtuigd geraakt. Ik ben een enorme fan van straatarts Michelle van Tongerloo, die doet dat.  Mensen helpen tegen bureaucratie, weerstand en onmogelijkheden in, vraagt lef en creativiteit.’

Wat neem je mee uit de verhalen? Heeft het je visie veranderd, of de manier waarop je aankijkt tegen sterfelijkheid?

‘Dat het leven heel kort is. Mijn eerste echtgenoot is slechts 54 jaar geworden, hij overleed in 2014. In diezelfde periode heb ik nog drie andere vrienden verloren aan kanker, ook vijftigers. Ik vier mijn verjaardag sindsdien heel uitgebreid omdat ik me realiseer dat dit niet iedereen gegeven is. En ik probeer me niet meer zo druk te maken over futiliteiten. Waar ik me ook steeds meer bewust van ben geworden is dat het belangrijk is om over je wensen en grenzen rondom het levenseinde te praten. Veel mensen weten niet wat hun geliefde of andere naaste wil. In sommige verhalen in het boek komt dat ook aan de orde.’

Wat hopen jullie te bereiken met het boek? Wat willen jullie de lezer meegeven?

‘We hopen dat de lezers de verhalen mooi vinden en gaan nadenken en praten over hun eigen sterfelijkheid. Jos en ik lezen elkaar vaak voor, deze korte verhalen lenen zich daar goed voor.’

Het boek ‘Die ene palliatieve patiënt vergeet ik nooit meer’ wordt op 10 februari gelanceerd in het St. Jansdal Ziekenhuis Harderwijk, en is reeds online en via boekhandels verkrijgbaar. Gertien en Jos geven hun aandeel van de opbrengst aan Stichting Komma.