De palliatieve zorg begon ooit met een radicaal idee. Geen optelsom van klachten, maar één mens die lijdt. Cicely Saunders noemde dat Total Pain: lichamelijk, psychisch, sociaal en spiritueel lijden dat niet los van elkaar te begrijpen is.

Het is een gedachte die de basis vormt van ons vak. En toch is er iets verschoven.

In de afgelopen decennia is de palliatieve zorg steeds verder geprofessionaliseerd. Met die ontwikkeling kwam ook specialisatie. Deskundigheid werd verdiept, richtlijnen werden scherper, disciplines duidelijker afgebakend. Op papier klopt het. In de praktijk ontstaat soms iets anders. Patiënten bewegen zich tussen zorgverleners die ieder een deel van het lijden adresseren. Het geheel raakt uit zicht.

We spreken vandaag de dag graag over ‘holistische zorg’ en ‘interdisciplinaire samenwerking’. Termen die klinken als vooruitgang. Maar wat als dit geen vernieuwing is, maar een poging om terug te keren naar iets wat we onderweg zijn kwijtgeraakt?

In zijn plenaire voordracht Terug naar de toekomst tijdens het Congres Zorg in de Stervensfase houdt Tom Lormans ons op 28 oktober in Beatrixtheater een spiegel voor. Hij laat zien hoe de oorspronkelijke gedachte van ondeelbaarheid onder druk is komen te staan. En stelt een ongemakkelijke vraag: zijn wij het lijden gaan opdelen omdat het anders te groot werd om te dragen?

Lormans pleit niet voor minder expertise, maar voor iets anders. Voor het afbreken van muren tussen disciplines. Voor het hervinden van gezamenlijke aanwezigheid. Voor zorg die niet begint bij interventies, maar bij de mens als geheel.

Niet alles hoeft opgelost te worden. Soms vraagt zorg om iets anders: om erbij te blijven. Samen. Zonder het lijden uit elkaar te trekken in behapbare stukken. Misschien is dat wel de echte vooruitgang. Terug naar de essentie.

Tom Lormans is één van de keynote sprekers tijdens het jaarlijkse Carend Congres Zorg in de Stervensfase op 28 oktober in Beatrixtheater Utrecht. Lees hier meer over dit congres.

Hij pleit voor een herwaardering van de ondeelbaarheid van het lijden. We onderzoeken hoe we de muren tussen de disciplines weer kunnen afbreken om te komen tot échte totale zorg. Geen optelsom van interventies, maar een gezamenlijke aanwezigheid bij de mens in zijn totaliteit. Het is tijd om de regie terug te geven aan de patiënt en terug te keren naar de oorspronkelijke filosofie van ons vak. 

Lormans is geestelijk verzorger en veelgevraagd spreker over zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase.