04 oktober 2026
Masterclass Zingeving en Rouw
Het bieden van zorg en ondersteuning in de laatste fase van het leven confronteert ons met de grenzen van ons bestaan. Eindigheid, verlies, rouw, afscheid, en grote vragen rond zingeving en lijden. Hoe gaan we om met vragen waar geen antwoord op is, en hoe ondersteunen we bij problemen die niet oplosbaar zijn? In de palliatieve zorg zijn hier interdisciplinaire handvatten voor ontwikkeld en wil je daarmee leren werken dan ben je geknipt voor deze verdiepende masterclass.
Met inspirerende en deskundige trainers en deels aan de hand van (meegebrachte) casuïstiek zul je je kennis rond zingeving, verlies en rouw verdiepen; reflecteren op je eigen ervaringen; in kleine groepen oefenen in ondersteuning en gespreksvoering; en bespreken hoe dit te vertalen naar interdisciplinaire samenwerking en beleid in organisaties.
Deze multidisciplinaire Masterclass wordt aangeboden op HBO+ niveau en accreditatie is aangevraagd voor artsen, verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, physician assistents, social workers en geestelijk verzorgers. Sommige onderdelen van deze Masterclass (op de avond van dag 1 en ook gedurende dag 2) worden gedeeltelijk in het Engels gegeven.
De masterclass vindt plaats op zondag 4 en maandag 5 oktober; zondag 15 en maandag 16 november; en op een terugkomdag op maandag 15 maart 2027.
Details
Na de masterclass:
- Heb je de kennis over zingeving en rouw bij patiënten, naasten en bij jezelf verdiept;
- Ben je meer vertrouwd met je eigen zingevingskaders, kan je daarop reflecteren en heb je besef van de discussie over zingeving en rouw (begrippenkader, ontstaan, voorkomen, uitwerking);
- Ben je toegerust met (nieuwe) kennis en vaardigheden, zowel talig als niet-talig, t.a.v. de verkenning, begeleiding en rapportage in de dimensie van zingeving en rouw bij patiënten en naasten en het herkennen van de existentiële dimensie;
- Ben je in staat de aangeboden stof en de verwerking daarvan in de masterclass te vertalen naar je eigen beroepspraktijk en van daaruit ook interdisciplinair;
- Ben je in staat de aangeboden stof in samenspraak te vertalen naar zorgbeleid in je eigen organisatie (met/naar de directe collega’s, andere disciplines en de gehele organisatie);
- Ben je je bewust van de mogelijkheden om aandacht voor zingeving, verlies en rouw zichtbaar te maken in beleid en organisatie en kan je je collega’s en organisatie hierin adviseren en ondersteunen;
Stuur een mailbericht naar congres@carend.nl en wij regelen het dan verder met je.
Programma Masterclass Zingeving & Rouw 2026
Een interdisciplinaire masterclass
In deze verdiepende masterclass staat de zorg voor mensen in de laatste fase van het leven centraal. Juist in die fase komen vragen rond zingeving, verlies, rouw, afscheid en existentiële nood vaak scherp naar voren. Hoe blijf je aanwezig bij vragen waarop geen eenvoudig antwoord bestaat? Hoe ondersteun je patiënten en naasten bij verlies dat niet opgelost kan worden? En hoe geef je aandacht voor zingeving en rouw een plek binnen je eigen werk en organisatie?
De masterclass is gebaseerd op de Richtlijn Zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase en biedt verdieping, reflectie en praktische handvatten. Er is veel ruimte voor casuïstiek, interdisciplinaire uitwisseling, oefening en persoonlijke reflectie.
Programma dag 1 Zondag 4 oktober 2026
09.00 – 10.00 uur | Inchecken, ontvangst en registratie
Ontvangst van de deelnemers, gelegenheid om kennis te maken en rustig aan te komen.
10.00 – 10.30 uur | Welkom, opening en introductie van het programma
Lotte Vonken en Michiel van Agt
Tijdens deze opening maken deelnemers kennis met elkaar, de begeleiders en de opzet van de masterclass. Ook worden de leerdoelen en werkwijze toegelicht.
10.30 – 12.00 uur | Verkenning sociokaart en verbinding met eigen zingeving
Michiel van Agt
In dit onderdeel verkennen deelnemers hun eigen achtergrond, inspiratiebronnen en zingevingskaders. Aan de hand van meegebrachte symbolen wordt zichtbaar wat mensen persoonlijk en professioneel meebrengen in het contact met patiënten en naasten.
12.00 – 12.30 uur | Zingeving, spiritualiteit en ontwikkeling I
Michiel van Agt en Lotte Vonken
Een eerste inhoudelijke verkenning van de Richtlijn Zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase. Wat verstaan we onder zingeving en spiritualiteit, hoe herken je zingevingsvragen en welke plaats hebben deze thema’s binnen palliatieve zorg?
12.30 – 13.30 uur | Lunch
13.30 – 15.00 uur | Spirituele zorg 24/7: het verpleegkundig perspectief
Jennifer Bergkamp
Spirituele zorg vindt niet alleen plaats in geplande gesprekken, maar juist ook in alledaagse zorgmomenten. Vanuit verpleegkundig perspectief wordt verkend hoe aandacht voor zingeving zichtbaar kan worden in houding, taal, nabijheid en observatie.
15.00 – 15.30 uur | Pauze
15.30 – 17.00 uur | Rituelen rondom de dood
Joanna Wojtkowiak
Rituelen kunnen houvast geven rond sterven, afscheid en rouw. In dit onderdeel wordt verkend welke betekenis rituelen hebben voor patiënten, naasten en zorgverleners, en hoe zorgprofessionals hier zorgvuldig bij kunnen aansluiten.
17.00 – 18.00 uur | Reflectiegroepen
In kleine groepen wordt stilgestaan bij de opbrengst van de eerste dag. Deelnemers delen wat hen geraakt heeft, welke vragen zijn ontstaan en wat zij meenemen naar hun eigen praktijk.
18.00 – 19.00 uur | Diner
19.30 – 21.00 uur | Zingeving interdisciplinair
Carlo Leget en Mai-Britt Guldin
Dit avondprogramma, deels in het Engels, richt zich op zingeving vanuit verschillende disciplines. Hoe kom je zingeving tegen binnen je eigen vakgebied? En hoe kunnen disciplines elkaar versterken in de begeleiding van patiënten en naasten?
Programma dag 2 Maandag 5 oktober 2026
08.00 – 08.45 uur | Ontbijt
08.45 – 09.15 uur | Opening en muziek
Een gezamenlijke start van de dag, met ruimte voor verstilling, reflectie en verbinding met het programma van dag 1.
09.15 – 10.30 uur | Verlies en rouw als interdisciplinaire toegang tot zingeving
Mai-Britt Guldin en Carlo Leget
Introductie van het Integrative Process Model of Loss and Grief. Deelnemers maken kennis met een interprofessioneel model om verlies en rouw beter te begrijpen en te herkennen in de palliatieve fase.
10.30 – 11.00 uur | Pauze
11.00 – 12.30 uur | Werken met het IPM: verlies en rouw herkennen en ondersteunen
Mai-Britt Guldin en Carlo Leget
In multidisciplinaire groepen wordt geoefend met het toepassen van het IPM. De nadruk ligt op het herkennen van rouwprocessen, het verkennen van ondersteuningsbehoeften en het vertalen naar passende begeleiding.
12.30 – 13.30 uur | Lunch
13.30 – 15.30 uur | Verlies en rouw als opening tot existentiële vragen
Mai-Britt Guldin en Carlo Leget
Rouw en verlies raken vaak aan fundamentele thema’s zoals dood, vrijheid, eenzaamheid en zinloosheid. Via individuele oefening en gezamenlijke reflectie wordt onderzocht hoe deze vragen zichtbaar worden in zorgcontacten.
15.30 – 16.30 uur | Pauze
16.30 – 17.00 uur | Existentiële gespreksvoering met het IPM
Mai-Britt Guldin en Carlo Leget
Deelnemers oefenen in tweetallen met gespreksvoering rond verlies, rouw en existentiële vragen. Er is aandacht voor taal, luisterhouding en het verdragen van vragen zonder direct naar oplossingen te zoeken.
17.00 – 17.30 uur | Reflectiegroepen
Terugblik op de tweede dag. Deelnemers benoemen inzichten, oefenen met vertaling naar de praktijk en formuleren aandachtspunten voor het vervolg.
18.00 – 19.00 uur | Diner
19.00 – 21.00 uur | Sterfelijkheid, verlies en rouw
Lotte Vonken en Michiel van Agt
Aan de hand van een interview, film of documentaire wordt verder gereflecteerd op sterfelijkheid, verlies en rouw. Er is ruimte om ervaringen en inzichten te verbinden aan de eigen beroepspraktijk.
Programma dag 3 Zondag 15 november 2026
08.00 – 08.45 uur | Ontbijt
08.45 – 09.15 uur | Opening, muziek en pas op de plaats
Een gezamenlijke herstart van de masterclass. Er wordt teruggeblikt op de eerste twee dagen en stilgestaan bij wat in de tussenliggende periode is blijven doorwerken.
09.15 – 10.30 uur | Innerlijke ruimte en stervenskunst
Carlo Leget
Inleiding in het Ars Moriendi-model. Dit model biedt een manier om existentiële vragen rond sterven, verlies en zingeving te verkennen en bespreekbaar te maken.
10.30 – 11.00 uur | Pauze
11.00 – 12.30 uur | Vaardigheidstraining: werken met het Ars Moriendi-model
Carlo Leget
Deelnemers oefenen met het toepassen van het model in concrete situaties. De nadruk ligt op het herkennen van existentiële thema’s en het openen van ruimte voor gesprek.
12.30 – 13.30 uur | Lunch
13.30 – 15.30 uur | Vaardigheidstraining en reflectie
Carlo Leget
Verdieping van de oefening met het Ars Moriendi-model. In groepen en plenair wordt gereflecteerd op de toepassing in verschillende beroepspraktijken en op de rol van de professional zelf.
15.30 – 16.30 uur | Pauze
16.30 – 18.00 uur | Scholingsmateriaal en vormgeving
Beatrijs Hofland
Kennismaking met praktische materialen en werkvormen die in Nederland zijn ontwikkeld om zingeving bespreekbaar te maken. Deelnemers verkennen hoe zij deze instrumenten kunnen inzetten binnen hun eigen werksetting.
18.00 – 19.30 uur | Diner
19.30 – 21.00 uur | Bezinning
Een rustige afsluiting van de dag. Er is geen verplicht nagesprek, maar wel gelegenheid om ervaringen, gedachten of inspiratie te delen.
Programma dag 4 Maandag 16 november 2026
08.00 – 08.45 uur | Ontbijt
08.45 – 09.15 uur | Opening en muziek
Gezamenlijke start van de laatste cursusdag.
09.15 – 10.45 uur | Zingeving, spiritualiteit en ontwikkeling II
Michiel van Agt en Lotte Vonken
In dit onderdeel staat de vraag centraal hoe spirituele zorg ontwikkeld kan worden binnen de eigen werksetting. Er is aandacht voor instrumenten, multidisciplinaire samenwerking en actuele landelijke ontwikkelingen.
10.45 – 11.00 uur | Pauze
11.00 – 12.30 uur | Diversiteit in de zorg voor zingeving
Zingevingsvragen worden mede gevormd door cultuur, levensbeschouwing, taal, levensverhaal en context. Aan de hand van casuïstiek oefenen deelnemers met sensitief en zorgvuldig aansluiten bij verschillende patiënten en naasten.
12.30 – 13.30 uur | Lunch
13.30 – 14.30 uur | Zingeving, spiritualiteit en ontwikkeling III
Michiel van Agt en Lotte Vonken
De reflectiegroepen presenteren hun verwerking van de masterclass. Deelnemers vertalen de opgedane inzichten naar hun eigen praktijk, team of organisatie.
14.30 – 15.30 uur | Evaluatie en afronding
Michiel van Agt en Lotte Vonken
Gezamenlijke afronding van de masterclass. Er wordt teruggeblikt op de leerdoelen, persoonlijke opbrengsten en mogelijkheden om het geleerde verder te brengen in de eigen werkomgeving.
Terugkomdag Maandag 15 maart 2027
Locatie wordt nog bekendgemaakt
09.30 – 10.00 uur | Inloop en koffie
10.00 – 11.30 uur | Praktijkervaringen na de masterclass
Deelnemers wisselen uit wat zij in de maanden na de masterclass hebben toegepast of ontwikkeld. Er is aandacht voor praktijkervaringen, kleine projecten en de invloed van persoonlijke spiritualiteit op het dagelijks werk.
11.30 – 11.45 uur | Pauze
11.45 – 12.45 uur | Verdieping van gekozen thema’s
Michiel van Agt of Lotte Vonken
Verdieping van thema’s die door de deelnemers als meest relevant zijn gekozen, zoals het IPM of het Diamantmodel.
12.45 – 13.45 uur | Lunch
13.45 – 15.15 uur | Casuïstiekbespreking in themagroepen
In themagroepen wordt gewerkt met casuïstiek uit de eigen praktijk. Deelnemers onderzoeken hoe de modellen en vaardigheden uit de masterclass kunnen helpen bij concrete situaties.
15.15 – 15.30 uur | Pauze
15.30 – 16.30 uur | Plenaire terugkoppeling
Gezamenlijke bespreking van de opbrengsten uit de themagroepen en casuïstiekbesprekingen.
16.30 – 17.00 uur | Afronding
Afsluiting van de terugkomdag en de gehele masterclass.
Locatie
Deze masterclass vindt plaats op een treffende locatie: het klooster Samaya.
Samaya is een bijzondere locatie in Werkhoven, vlak bij Utrecht, gevestigd in een voormalig slotklooster. Het is een plek waar rust, aandacht en eenvoud direct voelbaar zijn. Omgeven door weilanden, boomgaarden en een Engelse landschapstuin van vier hectare biedt Samaya een verstilde omgeving die uitnodigt tot verdieping, ontmoeting en bezinning.
Het kleinschalige kloosterhotel en zalencentrum beschikt over lichte zalen, een sfeervolle kapel, comfortabele kamers en een biologisch-vegetarische keuken. Binnen en buiten lopen hier vanzelf in elkaar over: deelnemers kunnen wandelen door de tuin, even stil worden in het labyrint of elkaar ontmoeten op een van de terrassen.
Door de centrale ligging, de gastvrije sfeer en de geschiedenis van het gebouw is Samaya bij uitstek geschikt voor deze meerdaagse scholing waarin inhoud, rust en persoonlijke ontmoeting samenkomen.
Kosten
De kosten voor deze masterclass bedragen in totaal 2050,- en zijn inclusief overnachting, ontbijt, lunch en diner.
Accreditatie
Er is voor 28 accreditatiepunten voor NAPA en ABAN aangevraagd, voor 17 voor SKGV en voor 34,5 voor V&VN en VSR.
