Wanneer iemand van wie je houdt ernstig ziek wordt en na een periode overlijdt, rouw je. Dat begrijpt iedereen. De meeste mensen die een zekere leeftijd bereiken, hebben het zelf meegemaakt. Verdriet wanneer je hoort dat je een geliefde gaat verliezen, verdriet als het uur van sterven komt en gaat, rouw om het gemis, om het verlies van een deel van jezelf, rouw om het leven dat je samen zou leiden, de plannen die je maakte, een wereld die nooit meer hetzelfde zal zijn.
Maar op een kleinere schaal kan je ook rouwen om het verlies van de zorgprofessionals die jou en je geliefde omringden gedurende de - vaak intense - laatste weken. De artsen, verpleegkundigen, en andere zorgverleners die je bijstonden gedurende de zwaarste dagen en uren van je leven, en op wie je (hopelijk) kon steunen als het even niet meer ging. Na het overlijden verdwijnen deze mensen uit je leven, en zo hoort het ook. Zij zijn immers een professionele relatie aangegaan met jouw geliefde en naasten, en na de dood houdt die op. Toch? Maar ergens wringt dit wel.
Ruim zeven jaar geleden wordt mijn man acuut ernstig ziek. Omdat zijn casus te complex is voor ons lokale ziekenhuis - wij wonen op Bonaire - worden we per luchtambulance uitgevlogen naar een ziekenhuis in Colombia. Daar leven we een maand lang tussen hoop en vrees op de intensive care. Een heftige, traumatische periode. Maar ook vreemd genoeg, een hele mooie periode, omringd door fantastische mensen die zorgen met hun hart, en die hun best doen om ons leven iets lichter te maken.
Een maand later overlijdt hij. Niet onverwachts. Wel verschrikkelijk verdrietig. Ik stap alleen op het vliegtuig naar huis. Hij volgt een paar weken later, per vliegtuig en boot. Een maand lang hebben we op het randje geleefd. Het randje van hoop en vrees, van leven en dood. Nu is hij dood, en word ik terug in het leven gegooid. Terug in de wereld die ik ken, en die toch opeens volkomen onbekend is. En weg van de wereld die ik de afgelopen maand heb gekend, met het team dat zo hard heeft gewerkt, zonder dat ik ooit heb kunnen uitspreken hoeveel zij voor mij hebben betekend. Het voelt onaf. Maar het voelt ook ‘raar’ om contact op te nemen. Zij zijn immers professionals. Zij leven met ziekte en dood.
Inmiddels ben ik zelf verpleegkundige en weet ik dat dit helemaal niet raar is. Dat de relatie die je in zo’n laatste fase opbouwt weliswaar professioneel is, maar enorm intens kan zijn. En dat het ook voor ons een abrupt einde kan zijn. Daarom pleit ik er in ons ziekenhuis voor om na twee maanden contact op te nemen. Gewoon om te kijken hoe het gaat, of er nog vragen zijn en om de relatie op een rustige, zachtere manier af te sluiten. Het is slechts het randje van het verlies. Maar we kunnen het minder scherp maken.
Carend en het Netwerk Palliatieve Zorg Regio IJssel-Vecht en Noordoost-Overijssel presenteren op 10 juni een uniek theatercollege in Zwolle met longarts Sander de Hosson en het ontroerende Theater Love Letters. Laat je inspireren door verhalen vol inzichten, emoties en herkenning, en ontdek hoe we samen de zorg in de laatste levensfase waardig en menselijk kunnen maken. Meer informatie en tickets? Klik hier
