Sprekers: Sander de Hosson en Sabine Netters

De laatste fase van parkinson verloopt vaak geleidelijk, maar kan gepaard gaan met ernstige klachten zoals slikproblemen, benauwdheid, pijn, angst, delier en toenemende afhankelijkheid. Het stervensproces is vaak minder voorspelbaar en vraagt om specifieke palliatieve expertise.

In deze afsluitende sessie staat de zorg in de latere en laatste levensfase bij parkinson centraal. Er wordt ingegaan op symptoomverlichting (behandelingen met morfine, palliatieve sedatie) besluitvorming rond behandelbeperkingen en de begeleiding van patiënt en naasten in de laatste weken en dagen van het leven.

Sander de Hosson en Sabine Netters bespreken hoe zorg in de stervensfase kan bijdragen aan comfort, rust en waardigheid, inclusief de inzet van medicatie, het omgaan met refractaire symptomen en - waar passend - palliatieve sedatie. Ook komt de samenwerking tussen neuroloog, huisarts, verpleegkundigen en palliatieve teams aan bod.

Tot slot wordt stilgestaan bij de specifieke kenmerken van het stervensproces bij Parkinson, en hoe dit verschilt van andere aandoeningen zoals kanker of hartfalen.

Leerdoelen:

• Inzicht in palliatieve zorg bij gevorderde parkinson
• Kennis van symptoomverlichting en besluitvorming
• Begrip van de rol van samenwerking in de laatste levensfase
• Inzicht in het specifieke stervensproces bij Parkinson

Sander de Hosson is longarts in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen, columnist over palliatieve zorg voor onder andere LINDA. en is auteur van de boeken 'Slotcouplet' en 'Leven toevoegen aan de Dagen'. Hij is mede-oprichter van Carend en geldt als aanjager van palliatieve zorg in Nederland.

Sabine Netters is internist-oncoloog in het AvL, auteur van het boek Probleem-georiënteerd Denken in de Palliatieve Zorg. Zij is mede-oprichter van Carend en geldt als aanjager van palliatieve zorg in Nederland.