In de documentaire ‘Dertien Dagen’ volgt Gijs Haak zijn vader Floor, die stierf door bewust te stoppen met eten en drinken (BSTED). ‘Uiteindelijk bleek deze manier van sterven hem goed te passen, en ons ook.

Waarom wilde je vader stoppen met leven?

‘Omdat zijn gezondheid achteruitging. Zijn heupen en knieën waren bijvoorbeeld slecht en hij had er veel pijn aan. Hij wilde niet naar het verpleeghuis, dat was een schrikbeeld voor hem. Maar steeds afhankelijker van mij en mijn broer worden vond hij ook heel bezwaarlijk. Mijn vader wilde stoppen met leven en dacht daarbij aan euthanasie. Maar dat traject stond hem tegen, hij wilde zelf beslissen en niet afhankelijk zijn van wat een arts of een SCEN-arts vindt. Toen is mijn vader zich gaan verdiepen in andere mogelijkheden.’

Hoe kwam hij erbij om bewust te stoppen met eten en drinken?

‘Hij las het boek van Boudewijn Chabot (UITWEG, een waardig levenseinde in eigen hand, red.) en daarin worden verschillende mogelijkheden behandeld om bij voltooid leven een eind aan je leven te maken. Uiteindelijk leek stoppen met eten en drinken hem het beste te passen.’

Wat vond jij ervan?

‘Ik weet eigenlijk niet meer zo goed wat ik dacht toen hij me dit vertelde. Ik was in elk geval niet geschokt. Dat hij dood wilde wist ik al een tijdje, en ik begreep ook dat hij dit meende. Het verraste me wel dat hij me vroeg om dit proces te filmen.’

Hoe vond je dat?

‘Ik was er zelf niet op gekomen. Maar ik vond het als maker meteen wel interessant. Als zoon kom je het meest dichtbij, dus ben je misschien ook wel de aangewezen persoon om zoiets in beeld te brengen. Mijn broer wilde het in de eerste instantie niet, hij vond het te privé. Uiteindelijk ging hij overstag. Mijn vader wilde heel graag dat anderen ook zouden weten dat stoppen met eten en drinken een manier is om te sterven, en wilde laten zien hoe dat ging.’

Hoe was de begeleiding door zorgverleners tijdens deze dertien dagen?

‘Goed. De huisarts kwam elke dag langs en schreef waar nodig morfine en midazolam voor. Er is ook een of twee keer een verpleegkundige van het ambulante team langsgekomen. Mijn broer en ik trokken bij hem in toen hij begon aan het proces. Mijn broer is verpleegkundige en is dus vertrouwd met bijvoorbeeld mondverzorging , het toedienen van medicatie en een bed verschonen.’

Wat was het moeilijkste aan dit traject?

‘Ik heb niets echt heel moeilijk gevonden. Er zijn momenten, vooral op het eind, dat ik me heel bewust was dat ik mijn vader dood zag gaan. Zoiets laat je niet onberoerd. Maar dat gevoel zou ik ook hebben bij andere manieren van sterven. Ik denk zelfs dat dit voor mij makkelijker was, dan wanneer mijn vader euthanasie zou krijgen. Want dan is iemand van het ene op het andere moment dood. Dat kan als een schok voelen, hoorde ik van nabestaanden. Nu namen we in stukjes heel bewust afscheid van mijn vader. Het voelde heel natuurlijk.’

Was het alleen maar mooi?

‘Het was heel mooi, maar de een na laatste nacht was zwaar. Mijn vader kreeg die dag voor het eerst midazolam via een infuus, maar de dosering was laag, waardoor hij heel verward was. Hij wist niet goed waar hij was en wat er aan de hand was. En hij probeerde ons iets duidelijk te maken, maar we wisten niet wat. Het was moeilijk om hem gerust te stellen. Dat vond ik lastig, want je wilt hem helpen en niet dat hij lijdt. Uiteindelijk kreeg hij iets meer midazolam en viel hij wel weer in slaap. De volgende morgen kwam de huisarts, die de dosering aanpaste.’

Is deze manier van doodgaan voor iedereen weggelegd?

‘Ik denk het niet. Je moet erg gedisciplineerd zijn en heel graag willen. Af en toe een slok water kan het proces heel erg vertragen. Mijn vader had er veel over gelezen en had zich dus mentaal heel goed voorbereid. We hadden ook een contract opgesteld waarin stond dat als hij een delier zou krijgen en om water zou vragen, mijn broer en ik dat mochten weigeren. Gelukkig is het nooit zover gekomen. Ik weet niet hoe ik daarop had gereageerd.’

Hoe zijn de reacties op je documentaire?

‘De meeste reacties zijn heel positief, mensen vinden het een mooie en bijzondere film. Sommigen zeiden dat ze dankzij de film over deze optie van sterven ook hebben omarmd, of erover zijn gaan nadenken. En dat was precies wat mijn vader wilde, meer bekendheid geven aan BSTED en het gesprek op gang te brengen.’

Zijn er ook negatieve reacties?

‘Ja, maar niet zozeer over de film als wel over de wetgeving in Nederland. “Schandalig dat het op deze manier moet”, lees ik dan op social media. Deze mensen vinden het vooral triest dat hij niet “gewoon een prik” kan krijgen en vinden stoppen met eten en drinken onmenselijk. Terwijl ik het eigenlijk een manier vind die wél heel menselijk is. Natuurlijk is het niet zaligmakend, maar het is ook niet verschrikkelijk. Uiteindelijk bleek deze manier van sterven hem goed te passen, en ons ook.’

Gijs Haak

Gijs Haak zal spreken op ons congres ‘Bewust Stoppen met Eten En Drinken’ dat op 3 maart 2027 in Van der Valk Hotel Veenendaal wordt gehouden. Meer info en inschrijven? Klik hier

Op 15 september organiseert Carend het webinar 'Bewust Stoppen met Eten en Drinken (BSTED)', met internist-oncoloog en hospice-arts Alexander de Graeff en medisch ethicus Gert van Dijk. Meer info en inschrijven? Klik hier

Bekijk de docu Dertien dagen hier