Goede palliatieve zorg begint niet pas in de laatste dagen. Het begint veel eerder: met herkennen, luisteren, vooruitdenken, samenwerken en durven praten over wat voor mensen werkelijk van waarde is. Daarom gaan Carend en Evean (VVT-organisatie in Noord-Holland) intensief samenwerken aan een uitgebreid leertraject palliatieve zorg voor medewerkers van Evean.

Op 3 juni vond de feestelijke en inhoudelijke aftrap plaats in de Bullekerk in Zaandam. Een bijzondere locatie, een betrokken zaal en een onderwerp dat velen zeer na aan het hart ligt: palliatieve zorg, proactieve zorg en goede zorg in de laatste levensfase.

In samenwerking met Evean organiseerde Carend een inspirerende middag over palliatieve zorg. Niet als abstract begrip of theoretisch kader, maar juist zoals palliatieve zorg er in de dagelijkse praktijk uitziet. In gesprekken aan het bed. In het contact met naasten. In het herkennen van ongemak, angst, benauwdheid, pijn of verdriet. In het durven vragen: wat is voor u nu belangrijk?

Palliatieve zorg als mensgerichte zorg

De middag werd geopend door Evean-directeur Angelique Schuitemaker. In haar welkomstwoord benadrukte zij het belang van palliatieve zorg binnen Evean. Daarbij ging het nadrukkelijk niet alleen over medische of verpleegkundige handelingen, maar over de menselijke kant van zorg: nabij zijn, aansluiten bij wat iemand nodig heeft en zorg bieden die past bij wat voor die persoon van waarde is.

Die visie sluit nauw aan bij de missie van Carend. Palliatieve zorg gaat over kwaliteit van leven. Over comfort, maar ook over eerlijkheid. Over symptoombestrijding, maar ook over aandacht. Over medische kennis, maar net zo goed over communicatie, samenwerking en menselijkheid.

Tijdens de bijeenkomst nam Sander de Hosson, longarts, auteur en medeoprichter van Carend, de aanwezigen mee in de wereld van de palliatieve zorg. Aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden vertelde hij over zorg in de laatste levensfase, over gesprekken die ertoe doen en over het belang van tijdig nadenken over wensen, grenzen en mogelijkheden.

Want palliatieve zorg is veel meer dan zorg in de stervensfase. Het is zorg die begint op het moment dat genezing niet meer vanzelfsprekend is. Zorg die helpt om vooruit te kijken. Zorg die patiënten, cliënten en naasten ondersteunt bij het leven dat er nog is.

Een leertraject in co-creatie

De bijeenkomst in Zaandam vormde de start van een intensieve samenwerking tussen Evean en Carend. Samen ontwikkelen zij een leertraject palliatieve zorg dat in het najaar van 2026 van start gaat.

Wat dit traject bijzonder maakt, is dat het geen standaardpakket is dat simpelweg wordt uitgerold. Het leertraject wordt ontwikkeld in co-creatie. Dat betekent dat de inhoud aansluit bij de praktijk van Evean, bij de vragen van medewerkers en bij de situaties die zij in hun dagelijkse werk tegenkomen.

Palliatieve zorg vraagt namelijk om meer dan losse kennis. Het vraagt om toepassing in de werkelijkheid van alledag. In de wijk. In het verpleeghuis. In de revalidatiezorg. In de zorg voor mensen met dementie. In de begeleiding van naasten. In de samenwerking tussen verzorgenden, verpleegkundigen, behandelaren, artsen, geestelijk verzorgers, welzijnsmedewerkers, vrijwilligers en andere betrokkenen.

Daarom start het traject altijd met een intake. Samen wordt gekeken naar de specifieke leerbehoeften van het team of de organisatie. Welke kennis is al aanwezig? Waar liggen onzekerheden? Welke thema’s spelen in de praktijk? Wat hebben medewerkers nodig om palliatieve zorg met meer vertrouwen, deskundigheid en rust te kunnen bieden?

Op basis daarvan wordt een passend leertraject samengesteld.

Leren in teamverband

Een belangrijk uitgangspunt van het traject is dat palliatieve zorg bij voorkeur in teamverband wordt geleerd. Dat is niet voor niets. Palliatieve zorg verleen je nooit alleen.

Een verzorgende ziet misschien als eerste dat iemand achteruitgaat. Een verpleegkundige merkt dat klachten veranderen. Een arts bespreekt behandelgrenzen. Een geestelijk verzorger hoort de levensvragen. Een welzijnsmedewerker ziet wat iemand nog vreugde geeft. Een naaste voelt aan dat er iets kantelt. Juist in die samenwerking ontstaat goede palliatieve zorg.

Door samen te leren, ontstaat een gezamenlijke taal. Teams leren signaleren, bespreken en handelen. Ze leren beter herkennen wanneer de palliatieve fase begint, hoe je proactieve zorgplanning vormgeeft, hoe je omgaat met symptomen in de laatste levensfase en hoe je naasten ondersteunt.

Maar minstens zo belangrijk: medewerkers leren ook hoe ze elkaar kunnen versterken. Want palliatieve zorg kan veel vragen van zorgverleners. Het vraagt nabijheid, aandacht en soms het uithouden van machteloosheid. Ook daar moet ruimte voor zijn.

Compact of uitgebreid; innovatieve elementen

Binnen het leertraject zijn verschillende varianten mogelijk.

Voor teams die al ervaring hebben met palliatieve zorg en hun kennis verder willen verdiepen, is er een compact traject. Dit kan bijvoorbeeld passend zijn voor teams die al veel werken met mensen in de palliatieve fase, maar verdieping zoeken op thema’s als communicatie, symptoombestrijding, markering van de palliatieve fase of zorg in de stervensfase.

Voor teams die palliatieve zorg breder willen leren kennen en ontwikkelen, is er een uitgebreid traject. Daarin is meer ruimte voor basiskennis, verdieping, casuïstiek, reflectie en toepassing in de dagelijkse praktijk.

Individuele deelname is ook mogelijk, maar vooral binnen het uitgebreide traject. Toch ligt de nadruk nadrukkelijk op samen leren. Want als één medewerker geschoold is, verandert er iets. Maar als een heel team dezelfde taal leert spreken, verandert de zorg.

Carend zal meerdere digitale tools toevoegen aan het scholingsprogramma, waaronder e-learnings, een keur aan webinars en al eerder gegeven digitale colleges. Ook zullen we na de zomer met een aantal innovatieve leermethoden komen.

Scholing die overal gegeven kan worden

De samenwerking met Evean laat zien hoe waardevol maatwerk in palliatieve zorgscholing kan zijn. Tegelijkertijd is dit traject niet alleen voor Evean beschikbaar. Carend verzorgt scholingen palliatieve zorg voor uiteenlopende organisaties in het hele land.

Dat kan in een verpleeghuis zijn, in de thuiszorg, binnen een hospice, in een ziekenhuis, bij een gehandicaptenzorgorganisatie, in de geestelijke gezondheidszorg of voor regionale netwerken. De scholing kan op locatie worden gegeven, online, hybride of als onderdeel van een bredere leergang.

Overal waar zorgverleners te maken hebben met mensen in de laatste levensfase, is scholing palliatieve zorg van belang.

Carend biedt geen kant-en-klare scholing die overal hetzelfde is. De kracht zit juist in de combinatie van deskundigheid, praktijkervaring en maatwerk. Samen met de organisatie wordt gekeken wat nodig is. Soms is dat een inspirerende lezing als startpunt. Soms een verdiepende scholingsdag. Soms een meerdaagse leergang. Soms een traject waarin teams gedurende langere tijd worden begeleid.

De inhoud kan onder meer gaan over:

• markering van de palliatieve fase;
• proactieve zorgplanning;
• communicatie met cliënten, patiënten en naasten;
• symptoombestrijding bij pijn, benauwdheid, delier, misselijkheid of angst;
• zorg in de stervensfase;
• palliatieve sedatie;
• bewust stoppen met eten en drinken;
• samenwerking tussen disciplines;
• rouw, nazorg en ondersteuning van naasten;
• morele dilemma’s in de laatste levensfase;
• zelfzorg en zorg voor zorgverleners.

Altijd staat de dagelijkse praktijk centraal. Niet alleen: wat moet je weten? Maar vooral: wat kun je morgen anders doen?

Samen bouwen aan betere palliatieve zorg

De middag in de Bullekerk liet zien hoeveel betrokkenheid er is bij dit onderwerp. Palliatieve zorg raakt aan de kern van zorg. Aan de vraag hoe we mensen nabij blijven als genezen niet meer mogelijk is. Hoe we lijden kunnen verlichten. Hoe we ruimte maken voor wensen, waarden en afscheid. Hoe we als zorgverleners niet alleen handelen, maar ook aanwezig durven zijn.

Carend is trots op de samenwerking met Evean en kijkt uit naar de verdere ontwikkeling van het leertraject. Samen bouwen we aan palliatieve zorg die deskundig is, mensgericht en passend bij de dagelijkse praktijk.

Want goede palliatieve zorg maak je samen.

Ook scholing palliatieve zorg binnen uw organisatie?

Wilt u ook een scholing, lezing, studiedag of leertraject palliatieve zorg laten verzorgen binnen uw organisatie? Carend denkt graag mee over een passend programma.

De scholing kan op maat worden ontwikkeld voor teams, afdelingen, organisaties of regionale samenwerkingsverbanden.

Neem voor meer informatie contact op met Guido of Paul via:

leergang@carend.nl