“Als mijn vader zichzelf zo had gezien, dan zou hij het afschuwelijk gevonden hebben.”

In het televisieprogramma Roosen & Borst spreekt Adelheid Roosen met Suzanna over de laatste levensfase van haar vader Roel, die vorig jaar overleed aan Lewy body dementie. Ook goede vriend Jan schuift aan. Het gesprek gaat over aftakeling, lijden, geloof en de vraag hoeveel ruimte er moet zijn om het sterven zijn natuurlijke beloop te laten hebben.

In de laatste fase van zijn dementie stopte Roel met eten en drinken. Daarna duurde het nog tien dagen voordat hij overleed.

“Wij vonden zelf dat hij het echt nog heel lang volgehouden heeft,” vertelt Suzanna. “Hij had nog zo’n sterk hart. Het belangrijkste was dat hij geen pijn had. Dat werd onderdrukt door morfine.”

Voor Suzanna was het belangrijk dat het overlijden van haar vader niet actief werd versneld. Zij wilde het natuurlijke verloop afwachten.

“Ik wilde het niet met een middel extra versnellen. Dat heeft ook met ons geloof te maken. Hij had geen pijn, dat was het allerbelangrijkste. En dan is het aan hoe de weg gaat wanneer hij dan gaat.”

Goede vriend Jan begrijpt haar keuze, maar kijkt vanuit zijn eigen achtergrond anders naar het levenseinde. Hij is boer en is gewend om bij dieren in te grijpen wanneer ernstig lijden ontstaat.

“Soms denk ik: een dier is soms nog beter af dan een mens. Want ik kan een boete krijgen als ik een dier laat lijden.”

Zijn woorden raken aan een vraag die vaker speelt wanneer mensen geconfronteerd worden met een langdurig stervensproces: wanneer hoort lijden bij het natuurlijke verloop van ziekte en sterven, en wanneer ontstaat de wens om dat proces te verkorten?

Het gesprek laat zien hoe verschillend mensen daarover kunnen denken. Geloof, persoonlijke waarden, eerdere ervaringen en ideeën over een waardig levenseinde spelen daarbij allemaal een rol. Tegelijkertijd is er een belangrijke overeenkomst: de wens om iemand in de laatste levensfase zo comfortabel mogelijk te laten zijn.

Ook in deze laatste serie van Roosen & Borst voeren Adelheid Roosen en Hugo Borst openhartige gesprekken over ziekte, dementie, afhankelijkheid en sterven. Daarbij is nadrukkelijk ruimte voor verschillende opvattingen over wat goede zorg aan het levenseinde betekent.

De aflevering met Suzanna en Jan werd afgelopen zaterdag uitgezonden en is terug te kijken via NPO Start.

Roosen & Borst is iedere zaterdag om 20.25 uur te zien bij HUMAN op NPO 2. Het programma wordt gemaakt in samenwerking met onder andere Alzheimer Nederland.