Een aanzienlijk deel van de mensen met kanker blijft in de laatste levensfase bloedverdunners gebruiken, terwijl de voordelen in die fase beperkt zijn en de risico’s juist toenemen. Dat blijkt uit nieuw internationaal onderzoek onder leiding van het Leids Universitair Medisch Centrum, gepubliceerd op 30 april 2026.

Bloedverdunners vaak tot het einde doorgebruikt

Ongeveer een derde van de patiënten gebruikte bloedverdunners op het moment dat de palliatieve fase startte. De meesten bleven deze medicatie gebruiken tot aan hun overlijden. Slechts één op de vijf stopte ermee — en vaak pas in de laatste dagen. Gemiddeld gebeurde dat acht dagen voor overlijden. Dat is opvallend, omdat de levensverwachting in deze groep kort is (gemiddeld zo’n zes weken). De kans om nog te profiteren van het preventieve effect van bloedverdunners — zoals het voorkomen van trombose of een beroerte — is daardoor beperkt.

Bloedingen komen veel vaker voor dan trombose

De onderzoekers analyseerden gegevens van bijna 2.900 patiënten uit huisartspraktijken. Door niet alleen naar medische codes te kijken, maar ook naar vrije tekst in dossiers, ontstond een vollediger beeld.

Daaruit blijkt dat:

* bloedingen voorkwamen bij 28,5% van de gebruikers van bloedverdunners

* bloedingen ook bij 22% van de niet-gebruikers voorkwamen

* trombose slechts bij 3% optrad

* beroertes bij ongeveer 2% werden gezien

Met andere woorden: bloedingen komen in deze fase veel vaker voor dan de problemen die bloedverdunners moeten voorkomen.

Impact op kwaliteit van leven

Zelfs relatief kleine bloedingen — zoals een bloedneus of bloed in de urine — kunnen een grote impact hebben. Zeker bij patiënten met een korte levensverwachting. Ernstigere complicaties, zoals bloedbraken of hersenbloedingen, kunnen het lijden verder vergroten. Daarnaast vormen medicatie, controles en dagelijkse inname een extra belasting in een fase waarin comfort en kwaliteit van leven centraal staan.

Angst speelt rol in besluitvorming

Volgens de onderzoekers blijven bloedverdunners vaak lang doorlopen uit angst voor trombose of een beroerte. Die angst lijkt echter niet altijd in verhouding te staan tot de werkelijke risico’s in de laatste levensfase.

Oproep: ga eerder het gesprek aan

De studie pleit ervoor om het gebruik van bloedverdunners in de palliatieve fase actief te heroverwegen. Niet standaard stoppen, maar wel bewust kiezen — samen met de patiënt. Het gesprek hierover vindt nu vaak laat of helemaal niet plaats. Terwijl juist in deze fase de balans tussen risico en voordeel verschuift, en persoonlijke voorkeuren zwaarder wegen.

Hulpmiddel in ontwikkeling

Om artsen te ondersteunen bij deze afweging ontwikkelden de onderzoekers de app CoClarity. Deze helpt om het gesprek met patiënten te structureren en inzicht te geven in de voor- en nadelen van bloedverdunners. De app wordt momenteel nog getest binnen onderzoeksverband.

Bron: Veel patiënten met kanker blijven bloedverdunners gebruiken in laatste levensfase, ondanks risico op bloedingen | LUMC 

Tijdens het congres Zorg in de Stervensfase staan we stil bij die kwetsbare, intense en betekenisvolle periode. Met wetenschap, praktijk, reflectie en theater verkennen we wat goede zorg vraagt wanneer genezen niet meer mogelijk is. Meer informatie? Klik hier