‘De euthanasie van mijn moeder was een mooie lelijke dood'
Als de moeder van Afke euthanasie krijgt, verloopt haar overlijden niet helemaal zoals Afke had bedacht en misschien stiekem had gehoopt.
Er hangt een intieme stilte in de hospicekamer van mijn moeder. Het is de laatste ochtend dat we samen zijn. De schrik over haar onverwachte euthanasiewens heeft inmiddels plaatsgemaakt voor berusting. Ook mijn moeders frustratie over de twee weken wachten op goedkeuring is verdwenen. Ze voelt zich gehoord. Sterker nog, voor het eerst in haar leven voelt ze zich echt gezien.
We weten wat er gaat gebeuren. Mijn moeder is er klaar voor. Ik ook, denk ik. Ik heb me goed voorbereid, weet precies hoe de ochtend zal verlopen en heb alles gevraagd wat ik wil weten. Maar na afloop begrijp ik dat ik me nooit genoeg had kunnen voorbereiden.
De geboortes van mijn kinderen zijn het pijnlijkste en tegelijk het meest wonderlijke wat ik ooit heb meegemaakt. Geen van de bevallingen verliep zoals ik had bedacht en waarop ik me had voorbereid. En ook al stonden er sfeervolle kaarsjes bij het bevalbad, dat kind moest eruit. Het was minder romantisch dan ik had gehoopt. De aanwezigheid van een sensitieve en kundige verloskundige gaf me vertrouwen. Het bevalplan, waarin stond wat ik wel en niet wilde, bracht rust. Het zette me met beide benen op de grond, en precies dat had ik nodig om mijn kracht te vinden en me over te kunnen geven.
Zo verloopt het overlijden van mijn moeder ook niet helemaal zoals ik heb bedacht en misschien stiekem heb gehoopt. Toosje, de huisarts, vertelt me gedetailleerd hoe de dag van de euthanasie eruit zal zien. Ze bereidt mijn kinderen voor en maakt kennis met mijn gezin.
'Zorg dat er iemand bij je is in de kamer,' zegt ze tegen me. 'Nu ben je hier nog met je moeder, straks is er alleen nog haar levenloze lichaam. Het is fijn als er dan iemand voor je is, iemand met wie je later kunt delen.'
Ze vertelt dat het snel zal gaan, sneller dan ik kan bevatten.
'Ik wil dat ze in mijn armen sterft,' zeg ik.
'Alles mag, zolang ik er maar bij kan,' antwoordt Toosje. 'Maar bedenk goed of dat is wat je wilt. De meeste mensen zoeken in die laatste momenten de blik van een dierbare en straks, als je moeder is overleden, zit jij daar met haar dode lichaam in je armen.'
Het is niet wat ik wil horen, maar ik heb het nodig.
Alles is gezegd. Mijn moeder is er meer dan klaar voor, die ochtend in september. Ik kan haar met heel mijn hart laten gaan. Precies zoals ik overal heb gelezen. We kijken elkaar aan en ik geef haar kusjes op haar voorhoofd. De kamer spat uit elkaar van liefde. Maar wanneer ik hoor hoe het spoelmiddel in het infuus wordt gespoten, verandert er iets bij mij. 'Dit gaan we toch niet echt doen?' denk ik ineens. Ik slik de opkomende paniek weg.
'Zoals jij is er maar één,' fluistert mijn moeder.
'Ik breng nu het slaapmiddel in,' zegt Toosje.
Mijn moeder slikt twee keer en dan wordt het stil. Doodstil. Pas nu begrijp ik de betekenis van dat woord.
Ik kan het niet bevatten. Weg is ze. Mijn moeder, met haar liefdevolle blik en geruststellende adem, is opeens veranderd in een dode met open mond en gesloten ogen. Er is niets moois aan dat moment. De snelheid waarmee ze overlijdt, zorgt voor kortsluiting in mijn hoofd. De onomkeerbaarheid is een klap in mijn gezicht. De kamer verandert direct in een kale ruimte. Het duurt even voordat ik mijn eigen adem terugvind. Met de ademteug die ik neem, komt het huilen. Hard en schokkend. Alles wat ik weet en geloof, kan niet voorkomen wat ik voel. Ik verstop mijn gezicht in mijn moeders nek en wens haar terug.
Natuurlijk ben ik blij voor haar, dat ze uit haar lijden is verlost en dat het zo kan gaan. Met de huisarts en verpleegkundigen die ons met zoveel aandacht en zorg begeleiden. Maar die dankbaarheid voel ik vooraf en komt pas later terug. Eerst is er dit. En ik kan er niet omheen.
De mooie lelijke dood van mijn moeder.
Carend, NVVE en EE houden op 31 maart het Nationaal Euthanasiecongres 2027 in Van der Valk Hotel Veenendaal. Onder anderen Bert Keizer, Sisco van Veen en Heleen de Kort zullen er spreken over de medische, juridische en morele kant van euthanasie.
Reageer