Mantelzorg: wat vraagt het écht van iemand?

Mijn mantelzorg begon eigenlijk al jong. Thuis hielp ik met het lezen van moeilijke brieven en het regelen van zaken. Mijn vader beheerste de Nederlandse taal voldoende en kon daardoor veel zelf. Voor mijn moeder was dat anders. Ze begrijpt veel en kan een gesprek prima volgen, maar zichzelf in het Nederlands uitdrukken is moeilijker. Ze doet het op haar eigen manier en daar is ze ontzettend trots op. En wij op haar. ❤️

Maar mantelzorg is zoveel meer dan ondersteunen bij een taalbarrière. Het is meegaan naar afspraken, bellen met instanties, het huishouden ondersteunen, contactpersoon zijn, regelen, onthouden, signaleren en soms beslissingen nemen die je eigenlijk helemaal niet wilt hoeven nemen. Na de hersenbloeding van mijn vader kon hij niet meer lopen en werd hij sterk afhankelijk van anderen. Acht jaar lang hebben wij als familie voor hem gezorgd. Dag in, dag uit. Met liefde. Maar liefde maakt mantelzorg niet automatisch licht.

Op een dag werd mijn vader plotseling ernstig benauwd. De ambulance kwam en ik ging met hem mee. Bij binnenkomst in het ziekenhuis hoorde ik de hulpverleners tegen elkaar zeggen: ‘Hij kan ieder moment een hartstilstand krijgen.’ Die woorden vergeet ik nooit meer. Wat doe je als dochter wanneer je zoiets hoort? Bel ik mijn familie? Gaat mijn vader nu overlijden? Wat moet ik doen? Je lichaam is aanwezig, maar je hoofd draait overuren. Op de spoedeisende hulp werd mijn vader aangesloten op de monitor. Het gordijn ging dicht en ik moest wachten.

Toen hoorde ik ineens dat bekende geluid. Zijn hart was gestopt. Ik trok het gordijn open en riep: ‘Reanimeren, nu!’ Voor ik het wist, was ik mijn eigen vader aan het reanimeren. Mijn handen op zijn borstkas. Mijn vader. Toen zijn hartslag terugkwam, nam een verpleegkundige mij mee. Ze keek me aan en zei: ‘Het komt goed, ik beloof het.’ Misschien kon zij dat helemaal niet beloven. Maar op dat moment had ik die woorden nodig. Ze gaven mij iets om me aan vast te houden. Ik voelde mij gezien en even veilig.

Vanwege mogelijke schade na de hartstilstand werd mijn vader enkele dagen in slaap gehouden. Op de derde dag kregen we te horen dat de kans groot was dat hij zou overlijden wanneer de beademing werd gestopt. We vroegen om nog een paar uur, zodat mijn broer erbij kon zijn. Ondertussen begonnen we al na te denken over zijn overlijden en uitvaart. Die middag stond de familie rondom mijn vader. Ik kon het niet. Ik stond bij de deur en keek naar hem.

En toen gebeurde er iets bijzonders. Mijn vader opende zijn ogen. Hij wees naar de slang in zijn mond. Nadat deze verwijderd was, waren zijn eerste woorden ongeveer: ‘Dat ding zat echt niet lekker. Het deed pijn.’ Daar was hij weer. Mijn grappige, vertrouwde papa. ❤️

De artsen en verpleegkundigen begonnen te klappen. Een van hen zei: ‘Dit is echt een wonder.’ Mijn vader hield geen blijvende schade over aan de hartstilstand, mede doordat er direct werd gehandeld. Hij heeft daarna nog anderhalf jaar geleefd. Anderhalf jaar dat voor ons voelde als extra tijd. Een tweede kans.

Zijn gezondheid was kwetsbaar en we wisten dat er een moment zou komen waarop we afscheid moesten nemen. Misschien is dat ook wel waar palliatieve zorg voor mij over gaat: niet alleen stilstaan bij het naderende einde, maar juist kijken naar het leven dat er nog wél is. Wat is voor iemand belangrijk? Waar haalt iemand plezier uit? Hoe behouden we zoveel mogelijk kwaliteit van leven? We keken daarom niet alleen naar wat mijn vader niet meer kon, maar vooral naar wat nog wel kon. Naar samen zijn, liefde, vertrouwde momenten en een lach. We hebben zelfs kunnen realiseren dat hij nog naar Marokko kon om zijn familie te zien en te spreken. Want weten dat iemand uiteindelijk zal overlijden, betekent niet dat het leven daarvoor stopt.

In de acht jaar na mijn vaders hersenbloeding raakten mantelzorg, liefde, verantwoordelijkheid, zorgen en loslaten steeds meer met elkaar verweven. Daarom raakt het onderwerp mantelzorg mij nog altijd. Want achter het woord mantelzorger zit vaak een heel leven dat anderen niet zien. Een dochter die 's nachts wakker ligt. Een zoon die steeds vrij moet regelen. Een partner die langzaam meer taken overneemt. Een familie die zorg, werk, kinderen, afspraken en emoties probeert te combineren. En soms ben je ineens niet alleen meer dochter. Je bent mantelzorger. Contactpersoon. Regelaar. Vertaler. Belangenbehartiger. En soms zelfs degene die mee moet beslissen over leven en dood.

Laten we mantelzorg daarom niet onderschatten. Vraag niet alleen: ‘Redt u het nog?’

Wees oprecht nieuwsgierig naar wat iemand draagt. Want mantelzorg wordt vaak uit liefde gegeven, maar ook liefde kan zwaar worden. En achter iedere mantelzorger zit óók een mens die gezien, gehoord en soms gedragen moet worden. ❤️