Een gewone werkdag in het verpleeghuis. De telefoon gaat. Morgen komt er een mevrouw voor een crisisopname. ‘Oké! Is er al voorinformatie?’  ‘Nee, het gaat allemaal met spoed, ook de indicatie moet nog worden aangevraagd.’  Het gaat om een crisisopname op vrijwillige basis van een ernstig dementerende patiënte. Er is sprake van een onveilige en onhoudbare thuissituatie na de ziekenhuisopname en revalidatie van haar partner.

De al langer bestaande dementie, zorgvuldig verbloemd door haar liefdevolle echtgenoot, was tot nog toe niet zo duidelijk zichtbaar geworden voor de kinderen. Niemand die zag hoe flinterdun het ijs onder dit echtpaar geworden was. Als het CVA onbarmhartig bij de man toeslaat, ontstaat een levensgroot wak waar beiden in wegzakken.

Mevrouw komt, vergezeld door twee vermoeid ogende dochters, de volgende dag op de afdeling. De dochters vertellen dat zij al vier dagen dag en nacht voor hun moeder zorgen.

De vrouw ondergaat de verhuizing gelaten, is stil, vraagt soms naar haar man en kijkt dan weer strak voor zich uit. Ze mengt zich niet met de overige bewoners. Ze zit klaar, in het volste vertrouwen dat haar man haar zo weer ophaalt, zoals het al 60 jaar gaat. Maar haar echtgenoot krijgt er in het ziekenhuis, naast het CVA, een luchtweginfectie bij en kan zijn vrouw niet bezoeken.

Ze is nu zes dagen op de afdeling en schrompelt steeds iets meer in. Dan komt er een kuchje, en dat kuchje wordt een rocheltje, wordt een exacerbatie COPD (1) met een luchtweginfectie en dat alles binnen 1.5 dag. Er is afgesproken dat deze vrouw niet opnieuw naar het ziekenhuis gaat.

Haar situatie verslechtert met het kwartier, onder gebruik van antibiotica, prednisolon , verneveling en diverse inhalatie medicatie: versnelde ademhaling, blauwe lippen, pimpelpaarse vingers, gespreide armen, angstige ogen. Er is morfine nodig om haar comfortabel te krijgen.

De kinderen worden opgeroepen. De kamer stroomt vol met bezorgde familieleden, kinderen, kleinkinderen, iedereen is er. Iedereen? Maar de echtgenoot dan, die op mediumcare ligt? Ondertussen is het avond, 21.00 uur. De verpleegkundige twijfelt even maar neemt dan een besluit, ze belt naar het ziekenhuis. Een stem aan de andere kant herhaalt: ‘Dus meneer moet NU naar zijn vrouw in het verpleeghuis als hij afscheid wil nemen van haar?’ ‘Ja, het is een kwestie van uren.’ ‘Kunnen jullie de zorg voor meneer overnemen?’ Na een kort maar stellig ‘Ja’ komt alles in een stroomversnelling: overdracht, medicatie, zuurstof, sondevoeding, blaaskatheter en een ambulance met extra personeel om de echtgenoot binnen één uur naar het verpleeghuis te vervoeren.

Intussen staat er naast het bed van mevrouw een tweede bed, in een kamertje dat daar eigenlijk te klein voor is, maar over dit soort dingen wordt nu niet moeilijk gedaan. Ze zijn weer samen in dit intieme schemergebied van afscheid nemen.

De vrouw, die door vermoeidheid en extreme benauwdheid al een uur niet heeft bewogen, beweegt nu haar arm en legt die aan de zijkant van haar bed waar inmiddels haar man is komen te liggen. Ze kreunt zacht, haar ogen gaan even open en ze zucht ‘aaah’ Haar mans hand reikt naar die van haar - een zucht, een kneepje, een vage glimlach en langzaam zakt ze weg in een diepe rust. De kinderen zijn naar huis, zij zijn voor de laatste keer met zijn tweeën samen, nog even man en vrouw. Op de kamer is een serene stilte hoorbaar, alleen verstoord door haar stokkende en zijn rochelende ademhaling.

In de ochtend geeft de man aan dat hij moe is en terug wil naar de, voor hem, veilige omgeving van het ziekenhuis. In hetzelfde tempo wordt de terugreis gepland. Weer is de ambulance er snel, met extra personeel. Mevrouw overlijdt een kwartier na het afscheid van haar man in het bijzijn van haar kinderen.

Om dit te kunnen realiseren voor het echtpaar en hun kinderen hebben veel mensen zich ingespannen. 

De zorgmedewerkers van het verpleeghuis hadden de inzet en betrokkenheid om deze situatie in te schatten en het initiatief om deze vraag aan het ziekenhuis te stellen. En ze konden de extra zorg leveren met hulp van extra inzet, langere werkuren en andere toegeschoten hulp van meerdere kanten.

De artsen en verpleegkundigen van het ziekenhuis lieten na onze toezegging  een patiënt naar het verpleeghuis gaan, in het vertrouwen dat hij de juiste zorg zou krijgen. En ze zorgden voor een snelle overdracht, die niet vastliep op bureaucratische regelingen, DBC ‘s of andere richtlijnen en protocollen.

En de ambulancemedewerkers reden twee spoedritten, omdat de zorgambulance pas de volgende dag beschikbaar was.

Grote dank aan allen voor hun betrokkenheid en het over de schotten van de zorg heen kijken en handelen!

(1) longaanval

Op 22 september organiseert Carend het webinar 'Zorg in de stervensfase'. Sprekers zijn Sander de Hosson, longarts en medeoprichter van Carend en Metta Bunk, verpleegkundig specialist palliatieve zorg. Meer informatie en inschrijven? Klik hier

Op 20 januari organiseert Carend het congres 'Palliatieve Zorg bij COPD'. Tijdens dit congres staat de vraag centraal hoe we palliatieve zorg bij mensen met COPD tijdig, zorgvuldig en praktisch kunnen vormgeven. Meer informatie en inschrijven? Klik hier