Tijdens de condoleance, terwijl ik mensen te woord sta, voel ik hoe mijn benen het gewicht niet meer goed dragen. Ik wankel heel even. Net genoeg om het zelf te merken. Een hand raakt mijn rug. Iemand vraagt zacht of ik een slokje water wil. Het is een klein gebaar. Zo klein dat het bijna niet opvalt, maar op dat moment maakt het verschil.

In het afgelopen jaar heb ik diezelfde aandacht vaker ervaren. Bij mijn vader, in zijn laatste dagen, krijgen we alle ruimte om bij hem te zijn. ‘Moeten we blijven? Kunnen we blijven? Mogen we blijven?’ We vragen het vertwijfeld aan een verpleegkundige. Ze neemt ons mee naar hun eigen koffiekamer, legt zonder veel plichtplegingen dekens en kussens neer en zegt zacht: ‘Als je voor niets blijft, is het niet erg. Als je weggaat en je hebt later spijt, kun je het niet overdoen’. De volgende dag blijft haar collega bij ons zitten. Wij houden hem vast. Zij is er en laat ons niet alleen.

Bij mijn broer komt de huisarts meerdere keren langs in de laatste dagen van zijn leven. Ze neemt de tijd, geeft uitleg over wat er gebeurt en blijft beschikbaar voor onze vragen, niet omdat wij het niet begrijpen, maar om met ons mee te lopen in wat zich aandient. Haar aanwezigheid geeft houvast, juist doordat ze het sterfproces niet versnelt. Ze volgt het samen met ons. Ook na het overlijden blijft diezelfde aandacht voelbaar. De uitvaartbegeleidster neemt alle tijd en brengt ruimte in de dagen die volgden. Het tempo lag niet vast, er hoefde niets af. Alles mocht er zijn.

Ik wist al hoe belangrijk palliatieve zorg is. Door mijn betrokkenheid bij WensAmbulance Oost-Nederland zie ik al jaren wat goede zorg kan betekenen voor mensen in de laatste fase van hun leven. Dat zit niet alleen in kennis, richtlijnen of protocollen. Die zijn belangrijk, maar het is de nabijheid die het verschil maakt. Het is aandacht die niet haast, niet oplost en niets overneemt, maar er gewoon is.

Ik wist al dat palliatieve zorg belangrijk is. Maar nu heb ik ook gevoeld hoe bepalend het is wie er op die momenten naast je staat.

Op dinsdag 17 maart vindt in Theater De Vest in Alkmaar het theatercollege ‘Wie de dood ziet, ziet het leven’ plaats. De avond begint met een lezing van longarts Sander de Hosson over palliatieve zorg en de betekenis van gesprekken wanneer het leven eindig blijkt. Na de pauze volgt de voorstelling Love Letters, gespeeld door Claudia van Deudekom en Jurriaan Bles. Klik hier voor de theatercollege-agenda en tickets.