Hoe pas je het Diamantmodel toe in je werk? Hoe kunnen disciplines elkaar versterken in de begeleiding van mensen die rouwen? En welke taal en luisterhouding zijn het meest passend? Je leert het allemaal in de Masterclass zingeving en rouw van onder anderen Carlo Leget.

Deze unieke masterclass wordt dit najaar voor het eerst georganiseerd door Carend, in nauwe samenwerking met hoogleraar Zorgethiek prof. dr. Carlo Leget. Hij spreekt regelmatig over rouw en hoe je mensen die rouwen kunt begeleiden.

Tijdens de 5-daagse masterclass verdiepen deelnemers hun kennis over zingeving, spiritualiteit, verlies en rouw. Er is veel aandacht voor persoonlijke reflectie, casuïstiek uit de eigen praktijk, interdisciplinaire samenwerking en praktische gespreksvaardigheden.

Diamantmodel

Carlo Leget zal er onder andere spreken over zijn Diamantmodel (Ars Moriendi-model). Dit is een tool waarmee zorgverleners aan de hand van vijf thema’s handvatten krijgen om te praten over zingeving in de palliatieve fase.

Leget: ‘Veel mensen kennen het Diamantmodel wel, maar weten niet goed hoe je ermee werkt. Bij de masterclass gaan we de diepte in door eigen casuïstiek te bespreken. Je doet dus niet alleen nieuwe kennis op, maar leert er ook vaardigheden waardoor je als zorgverlener met meer vertrouwen je vak kunt uitoefenen.’

Multidisciplinaire masterclass

De masterclass bestaat inmiddels zo’n twintig jaar en de deelnemers komen uit allerlei disciplines van de zorg, zoals geestelijk verzorgers, artsen, verpleegkundigen. ‘Dat is fijn,’ zegt Leget, ‘want palliatieve zorg ís interdisciplinair, dus dan moet je ook op die manier scholen. Op die manier snap je beter hoe andere disciplines denken en wat wel en niet werkt.’ Daarom is ook de cursusleiding interdisciplinair: een specialist ouderengeneeskunde (Lotte Vonken) en een geestelijk verzorger (Michiel van Agt).

Tijdens de masterclass oefenen deelnemers regelmatig in kleine groepen of tweetallen met gespreksvoering rond verlies, rouw en existentiële vragen. Er is aandacht voor taal, luisterhouding en het verdragen van vragen zonder direct naar oplossingen te zoeken.

Communicatie

‘We hebben het niet alleen over communicatie met de ander, maar ook met jezélf’, zegt Leget, ‘want de kunst is om niet alleen op de ander af te stemmen, maar ook verbonden te blijven met jezelf en authentiek te blijven. Je hoeft daardoor in gesprekken met patiënten of naasten niet zenuwachtig te zijn dat je het verkeerd doet. Wees gewoon jezelf, en vraag het als je iets niet zeker weet. Of in de taal van het Diamantmodel: ‘Wees je bewust wat er leeft in je eigen innerlijke ruimte’.

Vooroordelen rouw

Volgens Leget bestaan er, ook onder zorgverleners, nog veel vooroordelen over rouw: ‘Bijvoorbeeld dat dit in vijf fases gebeurt: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en aanvaarding. Dat is niet zo, het is heel persoonlijk hoe mensen rouw beleven. Het klopt ook niet dat je altijd door alle emoties heen moet als je rouwt. Soms heeft iemand er juist géén baat bij om op dat moment alle emoties te doorvoelen.’

Rouw ‘verwerken’ is ook een uitdrukking in Nederland waar Leget zich tegen verzet: Dit suggereert dat je erdoorheen gaat en het dan achter je laat. In het boek ‘Verlieskunst’ dat ik schreef met Mai-Britt Guldin, laten we uitgebreid zien dat dit niet het geval is. Het gaat niet om verwerken, maar ‘verweven’ in je leven, zoals Riet Fiddelaers-Jaspers het uitdrukt. Een ingrijpend verlies is niet iets dat je loslaat, het wordt onderdeel van jezelf.’

Geestelijk én lichamelijk

Tijdens de masterclass komt een kleurrijk palet aan lesstof aan bod. Goed zorgen voor jezelf, rituelen, zingeving vanuit verpleegkundig perspectief, het Integratieve Proces Model van verlies en rouw (IPM). ‘Er is ruimte voor muziek en gedichten en we weten inmiddels dat rouw en verlies niet alleen om emoties gaat’, zegt Leget, ‘ook lichamelijk gebeurt er veel. En je kunt het zenuwstelsel op een heel lichamelijke manier stabiliseren zonder dat iemand emotionele gesprekken hoeft te voeren.’

‘Maar ook het sociale aspect speelt een rol’, vervolgt hij, ‘net zoals zingeving, de natuur… Kortom: je met de masterclass vergroot je gereedschapskist, waardoor je mensen beter kunt ondersteunen bij rouw en verlies. Dat is niet alleen een verrijking als professional, maar ook als mens.’

Carend presenteert in nauwe samenwerking met prof Carlo Leget in het najaar van 2026 een masterclass aan over Zingeving en Rouw in de laatste levensfase. Klik hier voor meer informatie.

Foto header: Jan Harryvan