Pleitbezorger van regie over het levenseinde

Doodgaan kun je leren is een praktische gids die gaat over wat je zoal tegenkomt als je nadenkt over je eigen levenseinde. Daarbij ligt de nadruk op een zelfgekozen dood.

Leo Pot verhaalt in nuchtere, aangenaam directe taal over het einde van het leven. Het boek leest erg makkelijk en gaf mij zelfs een rustig gevoel. Je leest hier geen filosofische overdenkingen of moralistische verhandelingen maar vooral praktische handreikingen.

Hij staat stil bij euthanasie en alternatieven. Pot legt ook uit hoe zwaar euthanasie voor een arts kan zijn doordat familieleden druk uitoefenen. Zo’n zeventig procent van de artsen maakt mee dat nabestaanden vragen om de procedure te versnellen. De vraag stijgt al jaren en huisartsen vragen zich af of ze dat wel aankunnen. Immers, een euthanasie uitvoeren is ingrijpend. Een op de drie artsen doet het niet.

Voltooid leven is al jaren een discussie en zal dat ook nog wel een tijd blijven. Vooral omdat dit, zoals Pot ook omschrijft, een persoonlijke grens is. De auteur vraagt begrip voor jonge mensen die suïcide willen plegen en komt met waardevolle tips. ‘113 luistert zonder oordeel en probeert je te zien. Je hoeft niet te verdwijnen. Je hoeft alleen vandaag nog even te blijven.’ En hij raadt aan om te schrijven omdat je gedachten dat verdienen. Schrijven helpt ordenen.

Hoe vertel je aan dierbaren dat je dood wilt? Hou rekening met boosheid maar zeg vooral dat je dit vertelt uit liefde om de ander geen pijn te doen. Vermijd termen als euthanasie of zelfdoding. Het is ingewikkeld maar kan je ook nader tot elkaar brengen. Als je tijdig mensen vertelt dat je dood wilt, betrek je dierbaren alvast bij een rouwproces en dat kan hen rust geven.

Opzienbarend vond ik De vredige pil van Philip Nitschke en Fiona Stewart, een boek dat Pot omschrijft als alternatief voor de pil van Drion. Het biedt entree tot een forum met informatie over betrouwbare verkopers van middelen, maar ook van oplichters. Elke methode krijgt een score. Pentobarbital (Nembutal) en het inhaleren van stikstof scoren het hoogst als het gaat om betrouwbaarheid en het humane karakter. De Nederlandse editie is alleen beschikbaar voor vijftigplussers of mensen met een aantoonbare medische reden. Kopers moeten zich legitimeren en moeten door een toelatingsprocedure. Voor het forum geldt een wachttijd van een maand.

Volgens Pot biedt Middel X, een conserveermiddel op basis van natriumazide, een vredige dood bij correct gebruik. Maar bij ongeveer een op de zeven mensen levert het onaangename bijwerkingen op, volgens Pot door onjuist gebruik. Bij de zogenaamde Zwitserse route wordt je aanvraag beoordeeld waarna een videogesprek volgt. Na een wachttijd van enkele weken reis je naar een gespecialiseerde kliniek waar je een drankje krijgt aangereikt. De officiële doodsoorzaak wordt geregistreerd als ‘geassisteerde zelfdoding’. Dat is in Zwitserland niet strafbaar.

Wie zijn leven wil beëindigen kan een stervensbuddy inschakelen via de Steungroep Dappere Burgers. Pot adviseert een draaiboek te maken over praktische zaken als een verstelbaar bed, een niet-reanimeren-verklaring, een behandelverbod en een euthanasieverklaring.

Pot neemt geen uitgesproken standpunten in, maar met de vele tips over mogelijkheden bij het sterven profileert hij zich als pleitbezorger van regie over het levenseinde.