All of a Sudden: over de kunst om de ander werkelijk te zien (filmrecensie)

Ik heb jarenlang in de ouderenzorg gewerkt. Met die achtergrond, maar vooral als mens, keek ik naar de film All of a Sudden van Ryūsuke Hamaguchi.

In de film ontmoeten twee vrouwen elkaar. Marie-Lou is directeur van een Frans woonzorgcentrum. Mari is een Japanse theatermaker die ongeneeslijk ziek is. Hun gesprekken groeien uit tot een bijzondere vriendschap, waarin ook de naderende dood aanwezig mag zijn. Ze spreken over hun werk, over het leven en over de omstandigheden waaronder mensen voor elkaar kunnen zorgen. Het persoonlijke en het maatschappelijke lopen voortdurend door elkaar heen.

In het woonzorgcentrum staat de zorgfilosofie ‘Humanitude’ centraal. Deze benadering begint bij iets ogenschijnlijk eenvoudigs: oogcontact, praten en aanraken. Maar ook bij het ondersteunen van mensen om rechtop te staan en te blijven bewegen.

Hoe kijken we naar iemand? Vanuit welke hoogte spreken we? Wat vertelt onze hand wanneer we een ander aanraken?

Uit mijn jaren in de zorg weet ik dat zulke vragen midden in het dagelijkse werk thuishoren. De manier waarop je iemand helpt bij het opstaan, wassen of aankleden, bepaalt mede hoeveel ruimte die persoon ervaart om zichzelf te blijven.

Juist daar raakt de film aan de zorg voor mensen in de laatste levensfase. Wanneer het lichaam steeds minder kan, wordt de vraag hoe we bij iemand aanwezig blijven alleen maar belangrijker. Dat vraagt om aandacht, maar ook om het verdragen van onzekerheid. Begrijp ik werkelijk wat de ander probeert te zeggen? En kan ik nabij blijven wanneer woorden tekortschieten?

De film is geïnspireerd op een bestaande briefwisseling tussen de Japanse filosoof Makiko Miyano en medisch antropoloog Maho Isono. Daarin staat de onvoorspelbaarheid van het bestaan centraal. Een leven kan plotseling een andere wending nemen. Een ziekte dient zich aan. Een ontmoeting brengt een verbondenheid die niemand had voorzien.

Maar All of a Sudden gaat over meer dan de persoonlijke ontmoeting tussen twee vrouwen.

De film laat ook zien onder welke omstandigheden menselijkheid in de zorg mogelijk is. Marie-Lou probeert haar visie op goede zorg vorm te geven binnen een organisatie waarin werkdruk, financiële belangen en organisatorische eisen een grote rol spelen. Haar overtuigingen botsen met de dagelijkse werkelijkheid.

Dat maakt de film ook maatschappelijk relevant. Want aandacht vraagt om tijd. En tijd is in de zorg niet vanzelfsprekend beschikbaar.

Wie goede zorg belangrijk vindt, moet daarom niet alleen kijken naar de houding van individuele zorgverleners, maar ook naar de omstandigheden waarin zij hun werk moeten doen. Wie zorg organiseert, draagt verantwoordelijkheid voor de ruimte waarin een medewerker een ander werkelijk kan ontmoeten.

Uiteindelijk gaat All of a Sudden over iets wat eenvoudig klinkt, maar in de praktijk ingewikkeld kan zijn: de ander blijven zien als mens.

Dat vraagt dat we blijven zoeken naar contact, met respect voor wat iemand ons wel of niet laat weten. Soms ontstaat er oogcontact. Soms is een aanraking voldoende. Soms moet je wachten. En soms bestaat nabijheid uit het besef dat je bij iemand bent van wie je het leven nooit helemaal zult begrijpen.

De film duurt ruim drie uur. Hij vraagt geduld, aandacht en de bereidheid om naar lange gesprekken te luisteren. Precies de dingen die in onze haastige samenleving, en soms ook in onze zorg, zo gemakkelijk onder druk komen te staan.

Ik heb ruim drie uur lang de menselijkheid gevoeld. En misschien is dat wel de grootste verdienste van deze film.

All of a Sudden (Soudain, 2026) is geregisseerd door Ryūsuke Hamaguchi, met Virginie Efira en Tao Okamoto in de hoofdrollen. De film draait sinds 29 oktober 2026 in de Nederlandse bioscopen.