Nieuws Columns Webinars Congressen Opleidingen Podcast Forum
Alle resultaten

Als woorden pijn doen: wat maakt een slechtnieuwsgesprek goed?

Hoe vertel je iemand dat genezing niet meer mogelijk is? Welke woorden helpen en welke kunnen juist onbedoeld schade aanrichten? Longarts in opleiding en onderzoeker Olaf Geerse onderzocht schadelijke communicatie in de oncologie. Tijdens het congres ‘Communicatie in de laatste fase’ op 10 februari 2027 laat hij zien wat zorgverleners beter wel én niet kunnen doen wanneer ze slecht nieuws moeten brengen.

4 min leestijd

Sander de Hosson
Sander de Hosson
Hoofdredacteur
Als woorden pijn doen: wat maakt een slechtnieuwsgesprek goed?

Hoe vertel je iemand dat genezing niet meer mogelijk is? Welke woorden helpen en welke kunnen juist onbedoeld schade aanrichten? Longarts in opleiding en onderzoeker Olaf Geerse onderzocht schadelijke communicatie in de oncologie. Tijdens het congres ‘Communicatie in de laatste fase’ op 10 februari 2027 laat hij zien wat zorgverleners beter wel én niet kunnen doen wanneer ze slecht nieuws moeten brengen.

Er zijn gesprekken die patiënten hun leven lang bijblijven. Het moment waarop een arts vertelt dat een behandeling niet meer aanslaat. Dat een ziekte ongeneeslijk is. Of dat de tijd die iemand nog heeft waarschijnlijk korter is dan gehoopt.

Voor zorgverleners zijn dit moeilijke, maar vaak ook vertrouwde gesprekken. Voor patiënten en hun naasten kan zo'n gesprek hun hele wereld op zijn kop zetten. Soms herinneren zij zich jaren later nog precies welke woorden werden gebruikt. Of juist wat er niet werd gezegd.

Een slechtnieuwsgesprek vraagt daarom om meer dan medische kennis. Het vraagt om duidelijkheid, eerlijkheid en het vermogen om aan te voelen wat iemand op dat moment nodig heeft. En juist daar kan het ingewikkeld worden.

Wanneer goedbedoelde woorden verkeerd uitpakken

Zorgverleners willen patiënten doorgaans zo goed mogelijk begeleiden. Toch kan communicatie, ondanks goede bedoelingen, schadelijk zijn. Een te geruststellende boodschap kan verkeerde verwachtingen wekken. Een opeenstapeling van medische informatie kan iemand overweldigen. En een opmerking waarmee een zorgverlener hoop probeert te bieden, kan onbedoeld het gevoel geven dat er geen ruimte is voor angst of verdriet.

Ook het tegenovergestelde komt voor. Een boodschap kan medisch gezien volkomen juist zijn, maar zo zakelijk worden gebracht dat een patiënt zich niet gehoord of gezien voelt.

Wat maakt dat sommige gesprekken patiënten houvast geven, terwijl andere gesprekken juist verwarring, onzekerheid of verdriet vergroten?

Dat is een van de centrale vragen in het onderzoek van Olaf Geerse, longarts in opleiding bij Amsterdam UMC en postdoconderzoeker in de palliatieve zorg. Hij verdiepte zich in schadelijke communicatie binnen de oncologie en onderzoekt hoe communicatie tussen zorgverleners, patiënten en naasten beter kan.

Eerlijkheid zonder de mens uit het oog te verliezen

Een van de grootste uitdagingen bij een slechtnieuwsgesprek is het vinden van de juiste balans tussen eerlijkheid en empathie.

Patiënten hebben recht op duidelijke informatie over hun ziekte, behandelmogelijkheden en prognose. Tegelijkertijd kan die informatie bijzonder confronterend zijn. Hoe vertel je iemand dat er geen behandeling meer is die de ziekte kan genezen, zonder alle hoop weg te nemen? Hoe geef je ruimte aan emoties zonder de boodschap te verzachten tot iets wat niet meer klopt?

En misschien nog belangrijker: hoe weet je of de patiënt daadwerkelijk heeft begrepen wat er is verteld?

Juist bij ernstige ziekte en in de palliatieve fase spelen deze vragen voortdurend. Goede communicatie betekent niet dat een zorgverlener altijd precies de juiste woorden vindt. Het betekent ook dat er ruimte is voor stilte, verdriet, vragen en onzekerheid.

Soms is luisteren belangrijker dan spreken.

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek?

Tijdens zijn keynote ‘Slechtnieuwsgesprekken: tips en valkuilen’ neemt Geerse de deelnemers mee in wetenschappelijke inzichten over communicatie in de oncologie.

Hij laat zien welke woorden, gedragingen en keuzes patiënten en naasten kunnen helpen, maar ook hoe zorgverleners onbedoeld schade kunnen aanrichten. Aan de hand van herkenbare situaties uit de dagelijkse praktijk bespreekt hij veelvoorkomende valkuilen en geeft hij concrete handvatten om moeilijke gesprekken zorgvuldiger te voeren.

Daarbij gaat het niet alleen om het overbrengen van medische informatie, maar juist ook om wat er daarna gebeurt. Hoe reageer je wanneer iemand in tranen uitbarst? Wat doe je als een patiënt de ernst van zijn ziekte niet lijkt te begrijpen? En hoe ga je om met familieleden die andere verwachtingen hebben dan de patiënt zelf?

Het zijn situaties die iedere zorgverlener kan tegenkomen, ongeacht de eigen functie of werkplek.

Communicatie is een essentieel onderdeel van goede zorg

Met de keynote van Olaf Geerse opent Carend op woensdag 10 februari 2027 het inhoudelijke programma van het congres ‘Communicatie in de laatste fase’ in Veenendaal.

Tijdens deze middag staat communicatie rondom ernstige ziekte, palliatieve zorg en het levenseinde centraal. Naast Geerse spreken onder anderen Carlo Leget over empathische communicatie onder hoge werkdruk, Ellen Smets over familieconflicten aan het sterfbed en Cor Hoffer over cultuursensitieve communicatie. Ook deelt Lars de Jong zijn persoonlijke ervaringen als nabestaande.

Het congres brengt wetenschappelijke kennis en de dagelijkse praktijk samen. Want moeilijke gesprekken zijn niet altijd te voorkomen. Maar hoe we die gesprekken voeren, kan wel degelijk het verschil maken.


Congres Communicatie in de laatste fase – woensdag 10 februari 2027, Van der Valk Hotel Veenendaal.

De inschrijving is geopend. Tot en met 1 december geldt het vroegboektarief van € 159. Daarna bedraagt de deelnameprijs € 175.

Bekijk het volledige programma en meld je aan.


Reageer

Alleen geautoriseerde gebruikers kunnen een reactie achterlaten
Heb je al een account? Inloggen
Abonneer je
Ja, houd mij ook op de hoogte
nieuws, webinars en meer

Inschrijving ontvangen!

Vanaf nu ontvangt u onze nieuwsbrief.