Nieuws Columns Webinars Congressen Opleidingen Podcast Forum
Alle resultaten

Wat is goede palliatieve zorg? Vernieuwd kwaliteitskader geeft duidelijker antwoord

Wanneer begint palliatieve zorg? Wie is verantwoordelijk voor goede begeleiding? En wat mogen patiënten en hun naasten eigenlijk verwachten? Het Kwaliteitskader Palliatieve Zorg Nederland is dit jaar vernieuwd. Daarmee moet goede palliatieve zorg niet alleen beter worden omschreven, maar vooral ook beter worden toegepast. Op woensdag 16 december organiseert Carend een gratis publiekswebinar waarin deskundigen en een ervaringsdeskundige uitleggen wat het vernieuwde kader in de praktijk betekent.

5 min leestijd

Wat is goede palliatieve zorg? Vernieuwd kwaliteitskader geeft duidelijker antwoord

Wanneer begint palliatieve zorg? Wie is verantwoordelijk voor goede begeleiding? En wat mogen patiënten en hun naasten eigenlijk verwachten? Het Kwaliteitskader Palliatieve Zorg Nederland is dit jaar vernieuwd. Daarmee moet goede palliatieve zorg niet alleen beter worden omschreven, maar vooral ook beter worden toegepast. Op woensdag 16 december organiseert Carend een gratis publiekswebinar waarin deskundigen en een ervaringsdeskundige uitleggen wat het vernieuwde kader in de praktijk betekent.

Palliatieve zorg gaat over veel meer dan de laatste dagen of weken van het leven. Het gaat over het verlichten van klachten, aandacht voor angst en verdriet, het voeren van gesprekken over wat belangrijk is en het ondersteunen van naasten. Toch wordt palliatieve zorg in de praktijk nog regelmatig pas laat ingezet. Soms omdat zorgverleners vooral gericht blijven op behandeling van de ziekte, soms omdat patiënten en naasten niet weten welke ondersteuning mogelijk is.

Om duidelijk te maken wat goede palliatieve zorg inhoudt, verscheen in 2017 het eerste Kwaliteitskader Palliatieve Zorg Nederland. Het was het resultaat van een brede samenwerking tussen patiëntenorganisaties, zorgprofessionals, wetenschappelijke verenigingen en andere betrokken partijen. Het kader beschrijft wat goede palliatieve zorg is en welke afspraken nodig zijn om die zorg te kunnen bieden.

Bijna tien jaar later is het tijd voor een actualisatie. In 2026 is een vernieuwde versie vastgesteld, waarin verschillende onderdelen zijn verduidelijkt en aangepast aan nieuwe inzichten en ontwikkelingen in de zorg. Dertig organisaties hebben het kader geautoriseerd of ermee ingestemd, waaronder Carend.

Palliatieve zorg begint niet pas als het einde nadert

Een van de belangrijkste veranderingen betreft het moment waarop de palliatieve fase begint.

In het oorspronkelijke kwaliteitskader uit 2017 werd voor de afbakening nog uitgegaan van een levensverwachting van ongeveer een jaar. In het vernieuwde kader is die begrenzing losgelaten. De palliatieve fase kan al beginnen bij de diagnose van een levensbedreigende aandoening of bij toenemende kwetsbaarheid. Afhankelijk van het ziekteverloop kan deze fase maanden, maar ook jaren duren.

Dat is een belangrijke verandering. Want iemand met bijvoorbeeld ongeneeslijke kanker, ernstig hartfalen, COPD of dementie kan al lange tijd behoefte hebben aan palliatieve zorg, terwijl het overlijden nog niet direct wordt verwacht.

Door eerder aandacht te besteden aan wensen, behoeften en kwaliteit van leven, ontstaat meer ruimte om passende zorg te organiseren. Niet alleen wanneer behandelingen niet meer mogelijk zijn, maar juist ook wanneer ziektegerichte behandelingen nog plaatsvinden.

Het vernieuwde kader benadrukt daarom het belang van tijdig signaleren en markeren van de palliatieve fase. Daarbij spelen niet alleen medische gegevens een rol, maar ook signalen van patiënten en naasten.

Niet alleen lichamelijke klachten

Een ander belangrijk uitgangspunt blijft dat palliatieve zorg altijd aandacht heeft voor vier dimensies: lichamelijk, psychisch, sociaal en zingeving of spiritueel.

Bij lichamelijke klachten kan het gaan om pijn, benauwdheid of vermoeidheid. Maar ernstige ziekte roept vaak ook andere vragen op. Hoe ga je om met angst voor de dood? Wat betekent de ziekte voor je partner of kinderen? Kun je nog thuis blijven wonen? En wat geeft je leven betekenis wanneer de toekomst onzeker wordt?

Goede palliatieve zorg kijkt naar al deze aspecten. Ze staan niet los van elkaar, maar beïnvloeden elkaar voortdurend.

Het vernieuwde kwaliteitskader maakt deze samenhang nadrukkelijker zichtbaar. Ook krijgt de samenwerking met professionals in het sociaal domein meer aandacht. Denk aan maatschappelijk werkers, welzijnsorganisaties en andere vormen van ondersteuning buiten de medische zorg.

Meer aandacht voor de mensen die zorgen

Ook voor zorgprofessionals verandert er iets. In het vernieuwde kader wordt duidelijker gemaakt dat iedere zorgprofessional over basiskennis en vaardigheden op het gebied van palliatieve zorg moet beschikken. Waar nodig kunnen zij ondersteuning krijgen van professionals die gespecialiseerd zijn in palliatieve zorg.

Daarnaast is er meer aandacht voor de persoonlijke belasting van zorgverleners en vrijwilligers.

Wie regelmatig mensen begeleidt in de laatste levensfase, krijgt onvermijdelijk te maken met verdriet, verlies en soms moreel ingewikkelde situaties. Het vernieuwde kader benadrukt dat organisaties verantwoordelijkheid dragen voor ondersteuning, deskundigheidsbevordering en ruimte voor reflectie.

Goede zorg voor mensen in de palliatieve fase vraagt immers ook om aandacht voor degenen die deze zorg dagelijks verlenen.

Wat betekent dit voor patiënten en naasten?

Hoewel het kwaliteitskader vooral richting geeft aan professionals en organisaties, is het minstens zo relevant voor patiënten en hun naasten.

Het beschrijft namelijk wat mensen van palliatieve zorg mogen verwachten. Dat hun wensen en waarden worden meegenomen in beslissingen. Dat er aandacht is voor klachten én voor de gevolgen van ziekte in het dagelijks leven. Dat zorgverleners samenwerken en dat naasten ondersteuning krijgen wanneer zij die nodig hebben.

Het kwaliteitskader is daarmee niet alleen een document over kwaliteit van zorg, maar ook een belangrijke basis voor het gesprek tussen patiënten, naasten en zorgverleners.

Want goede palliatieve zorg begint uiteindelijk bij een eenvoudige, maar wezenlijke vraag: wat is voor deze persoon, in deze situatie, belangrijk?

Gratis publiekswebinar op 16 december

Om het vernieuwde kwaliteitskader toegankelijk te maken voor een breed publiek, organiseert Carend op woensdag 16 december 2026 een gratis online webinar.

Arts-onderzoeker Annelot van der Meulen, verbonden aan het Expertisecentrum Palliatieve Zorg van het LUMC, gaat in gesprek met verschillende deskundigen die betrokken zijn geweest bij de ontwikkeling en actualisatie van het kwaliteitskader.

Onder hen zijn Maurice van der Vorst, internist-oncoloog in het Rijnstate ziekenhuis en voorzitter van de werkgroep die verantwoordelijk was voor de actualisatie, Fulco van Hulst, geestelijk verzorger, theoloog en ethicus, en Carel Veldhoven, voormalig huisarts en kaderhuisarts palliatieve zorg.

Ook een ervaringsdeskundige schuift aan om te vertellen wat goede palliatieve zorg in de praktijk betekent.

Tijdens het webinar komen vragen aan bod als: wat is er veranderd in het kwaliteitskader? Waarom zijn deze wijzigingen belangrijk? Hoe kunnen zorgverleners beter samenwerken? En hoe zorgen we ervoor dat patiënten en hun naasten daadwerkelijk de zorg en ondersteuning krijgen die bij hen past?

Het webinar is bedoeld voor zorgverleners, patiënten, naasten, vrijwilligers en iedereen die geïnteresseerd is in palliatieve zorg.


Praktische informatie Webinar

Het webinar vindt plaats op woensdag 16 december 2026 en begint om 20.00 uur. Deelname is gratis, maar vooraf aanmelden is noodzakelijk.

Lees meer en meld je gratis aan voor het webinar

Het vernieuwde Kwaliteitskader Palliatieve Zorg Nederland is daarnaast digitaal beschikbaar via Palliaweb.

Reageer

Alleen geautoriseerde gebruikers kunnen een reactie achterlaten
Heb je al een account? Inloggen
Abonneer je
Ja, houd mij ook op de hoogte
nieuws, webinars en meer

Inschrijving ontvangen!

Vanaf nu ontvangt u onze nieuwsbrief.