De mensen die achterblijven: drie nabestaanden vertellen over euthanasie

Hoe is het om afscheid te nemen van iemand die voor euthanasie kiest? Wat betekent het wanneer de datum van overlijden van tevoren bekend is? En hoe kijk je als nabestaande terug op de gesprekken, twijfels en beslissingen die aan het overlijden voorafgingen? Tijdens het Nationaal Euthanasiecongres 2027 krijgen drie nabestaanden het woord. Zij vertellen over hun persoonlijke ervaringen met euthanasie bij een dierbare, in drie heel verschillende situaties.

Over euthanasie wordt in Nederland veel gesproken. Over de wettelijke zorgvuldigheidseisen, de rol van artsen, het beoordelen van ondraaglijk en uitzichtloos lijden en de grenzen van zelfbeschikking. Het zijn belangrijke onderwerpen die regelmatig het nieuws halen en aanleiding geven tot maatschappelijke discussies.

Maar achter ieder euthanasieverzoek gaat een persoonlijk verhaal schuil. Niet alleen dat van degene die wil sterven, maar ook dat van diens partner, kinderen, ouders, familieleden en vrienden. Mensen die betrokken zijn bij de gesprekken, soms meedenken over moeilijke beslissingen en uiteindelijk afscheid moeten nemen.

Hoe ervaren zij dat proces? En wat kunnen zorgverleners leren van hun verhalen?

Drie verhalen, drie verschillende situaties

Tijdens het Nationaal Euthanasiecongres op 31 maart 2027 in Veenendaal vertellen drie nabestaanden over hun ervaringen. In een plenair podiumgesprek komen drie verschillende situaties aan bod waaronder euthanasie bij een lichamelijke ziekte en euthanasie bij dementie.

Juist die verscheidenheid maakt het gesprek bijzonder. Want hoewel in alle drie de situaties sprake is van een euthanasieverzoek, kunnen de omstandigheden, afwegingen en ervaringen van naasten sterk van elkaar verschillen.

Bij een ernstige lichamelijke ziekte kan een euthanasiewens ontstaan na een langdurig traject van behandelingen, achteruitgang en toenemend lijden. Voor naasten kan het moeilijk zijn om de wens van een dierbare te begrijpen of te aanvaarden, ook wanneer zij zien hoeveel iemand lijdt.

Bij dementie spelen andere vragen. Wat betekent een eerder opgestelde wilsverklaring wanneer iemand zijn wensen niet meer goed onder woorden kan brengen? Hoe ga je als familielid om met veranderingen in gedrag, communicatie en ziektebesef? En welke verantwoordelijkheid voelen naasten wanneer zij betrokken worden bij gesprekken over een eerder uitgesproken euthanasiewens?

Afscheid nemen op een afgesproken moment

Een van de bijzondere aspecten van euthanasie is dat het moment van overlijden doorgaans vooraf wordt afgesproken. Dat kan mensen de gelegenheid geven om bewust afscheid te nemen, woorden uit te spreken die anders misschien onuitgesproken zouden blijven en samen de laatste dagen door te brengen.

Tegelijkertijd kan de wetenschap dat iemand op een bepaalde dag zal overlijden ook ingewikkelde gevoelens oproepen.

Hoe leef je toe naar zo'n moment? Wat zeg je tijdens een laatste gesprek? En hoe ga je om met het besef dat het afscheid nu werkelijk definitief wordt?

Ook de periode na het overlijden is belangrijk. Een zorgvuldig verlopen euthanasietraject betekent niet vanzelfsprekend dat het rouwproces eenvoudig is. Verdriet, opluchting, gemis, schuldgevoelens en onzekerheid kunnen naast elkaar bestaan. Soms blijven er vragen achter die pas veel later naar boven komen.

Wat kunnen zorgverleners hiervan leren?

Voor artsen en andere zorgverleners ligt tijdens een euthanasietraject veel nadruk op de zorgvuldige beoordeling van het verzoek, de medische besluitvorming en de begeleiding van de patiënt. Maar de ervaringen van naasten verdienen eveneens aandacht.

Voelden zij zich voldoende gehoord? Was er ruimte voor hun vragen en zorgen? Werd duidelijk uitgelegd hoe het traject zou verlopen? En hoe was de begeleiding na het overlijden?

Het podiumgesprek biedt deelnemers aan het congres de mogelijkheid om vanuit het perspectief van nabestaanden naar euthanasiezorg te kijken. Niet vanuit wetgeving of protocollen, maar vanuit de ervaringen van mensen die het van dichtbij hebben meegemaakt.

Hun verhalen kunnen inzicht geven in wat goede begeleiding betekent, welke kleine gebaren van zorgverleners van grote waarde kunnen zijn en waar mogelijk nog verbetering nodig is.

Nationaal Euthanasiecongres 2027

Het gesprek met de nabestaanden vormt een belangrijk onderdeel van het Nationaal Euthanasiecongres 2027, dat op woensdag 31 maart plaatsvindt in Van der Valk Hotel Veenendaal.

Het congres wordt georganiseerd door Carend, de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) en Expertisecentrum Euthanasie.

Naast de persoonlijke verhalen van nabestaanden verzorgt arts, filosoof en schrijver Bert Keizer een plenaire lezing over de geschiedenis en toekomst van euthanasie. In zes verdiepende workshops komen onderwerpen aan bod zoals euthanasie bij dementie en psychiatrisch lijden, schriftelijke wilsverklaringen, ethische dilemma's en de beoordeling door de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie.

Met het congres willen de drie organisaties ruimte bieden aan verschillende perspectieven op euthanasie. Want goede euthanasiezorg vraagt om medische en juridische kennis, maar ook om aandacht voor de mensen die bij een euthanasieverzoek betrokken zijn.

En voor degenen die achterblijven.

Praktische informatie

Het Nationaal Euthanasiecongres vindt plaats op woensdag 31 maart 2027 in Van der Valk Hotel Veenendaal, van 13.00 tot 17.30 uur. De deelnamekosten bedragen € 147,50 per persoon. Accreditatie is aangevraagd bij verschillende beroepsverenigingen.

De inschrijving is geopend.

Bekijk het volledige programma en meld je aan via:

https://carend.nl/congressen/nationaal-euthanasiecongres-2027