Wat aanraking kan betekenen

Ik klop aan op haar kamerdeur en hoor zachtjes ja, kom maar binnen. Als ik de schemerige kamer binnenloop komt haar stem me tegemoet: ‘Klara? Ik lig al te wachten op je.’

Op haar verzoek schuif ik de gordijnen wat open, het licht valt nu over het bed. Haar ogen en hand vinden woordeloos de mijne terwijl ik vraag hoe ze zich voelt op dit moment. In haar bekende telegramstijl doet ze verslag: ‘Vanochtend gedouched, daarna kapot… zoals je weet. Vanmiddag zus en begrafenisdame, want ja ze moeten me ergens laten straks… Maaaarrrrr kon me verheugen op jouw komst, heb de uren afgeteld. In ’t hospice nog zo genieten van aanraking terwijl mijn hele lijf schreeuwt van de pijn.’

Langzaam, in stilte, streel ik liefde over haar handrug, laat haar voelen dat ik er ben. Met elke strijking geef ik mee dat ze er nog steeds toe doet, ook in deze hospicekamer. Terwijl ik haar andere hand ook in de mijne neem, is haar ademhaling op weg naar niemandsland. Dan leg ik mijn handen op haar hoofd, probeer nog meer rust te creëren. Na een poosje strijken mijn handen langzaam van haar hoofd over haar rug en nachthemd terwijl een beeldende echo uit het verleden langs mijn ogen trekt. Mijn tranen lopen er ongezien achteraan.

Zal ik…. ja ,ik zal…. Genoeg kennis en ervaring om mijn intuïtie te volgen. Ik leg mijn handen op haar schouder en heup en laat ze rusten. Geen druk, omdat eerder alles daar zo pijnlijk was. Laat maar gaan…. laat maar gebeuren…. Dan leg ik mijn handen aan de zijkant van het epicentrum. In alle rust lig ik naast haar op bed. Heel langzaam voel ik haar zakken, haar ademhaling is nauwelijks nog waar te nemen. Haar rug kruipt naar mijn armen toe, haar lichaam zoekt naar meer contact. Een bijna niet te beschrijven gewaarwording waar tijd geen betekenis meer heeft.

‘Hoe jij die intense zachtheid weet te zetten tegenover die onmetelijke snoeiharde pijn... Ik kan het bijna niet bevatten dat zoiets moois nog bestaat, aan het einde van mijn leven. Dat ik nog zo kan genieten, van jouw handen, van je aanraking. Hoe krijg jij het voor elkaar om mijn schreeuwende lijf het zwijgen op te leggen?’ En wat er in de laag hieronder is gebeurd kan ik niet in woorden vangen en dat hoeft ook niet, zegt ze. Niet alles is in woorden te vangen.

‘Opnieuw afspreken? Jazeker, we spreken opnieuw af.’

Ze is cliënte geweest in mijn massagepraktijk totdat ik verder ging met lesgeven. Na ruim 12 jaar belt ze opeens vanuit het hospice of ik haar wilde masseren. Natuurlijk wil ik dat, we hadden en hebben nog steeds een klik. Haar lichaam voelt nog steeds vertrouwd en haar lichaamsgeheugen herkent mijn handen als vanouds.

Als ik naar huis rijd, lopen de tranen over mijn wangen. Overweldigd. Dankbaar. Voor het moment, voor de woorden én voor de stiltes van vanmiddag. Voor het feit dat ik van betekenis mag zijn tijdens de meest intieme momenten van het leven. Dat kwetsbaarheid vol vertrouwen in mijn handen wordt gelegd. Ook dat is haast niet in woorden te vangen. Al 30 jaar lang niet en nu nog steeds eigenlijk niet.

Klara van Zuijdam is specialist in aanraking en massage bij kwetsbare doelgroepen en werkt sinds de jaren negentig in de palliatieve zorg. Via Touch for Care deelt ze de helende kracht van liefdevolle aanraking en aanwezig-zijn in de laatste levensfase. www.touchforcare.nl

Massage bij Kanker is een opleidingsinstituut voor massagetherapeuten die zich willen specialiseren in massage bij mensen met kanker. Massagetherapeuten in jouw buurt die deze specialisatie hebben gevolgd, kun je vinden op de website van Kanker.nl  Massage bij Kanker is mede opgericht door Klara van Zuijdam.