Niets meer aan te doen
Met vergevorderde COPD wilde hij niet meer verder. Tot kleine aanpassingen zijn leven veranderden. Een verhaal over wat palliatieve zorg kan betekenen.
Hij komt bij ons in het verpleeghuis met een euthanasiewens. Een man van 87 met vergevorderde COPD, die op de revalidatieafdeling hard heeft gewerkt om zijn zelfstandigheid terug te krijgen: zichzelf wassen en aankleden, zoveel mogelijk zelf blijven doen. Maar het valt hem zwaar. Hij hoest bijna onafgebroken, waarbij hij grote hoeveelheden sputum opgeeft. Vaak is hij om negen uur ’s ochtends al volkomen uitgeput. En dan moet de dag nog beginnen.
Ook de maaltijden zijn een probleem geworden. Medebewoners storen zich aan zijn gehoest en steken het niet onder stoelen of banken dat zij kotsmisselijk worden van het sputum, dat hij opvangt in kartonnen wegwerpbekkentjes. Of hij niet beter op zijn eigen kamer kan eten. En zo wordt zijn wereld steeds kleiner. Hele dagen ligt hij op bed met de gordijnen dicht.
‘De dokter heeft gezegd dat er niets meer aan te doen is’, vertelt hij. ‘Mijn longen zijn versleten.’ En zo wil hij niet verder. Hij zegt het zonder emotie, bijna zakelijk. Zijn berusting treft me. Om hem beter te kunnen begrijpen, vraag ik hem te vertellen over zijn leven. Ik zie de trots in zijn ogen, als hij verhaalt over zijn loopbaan als timmerman in de bouw, waarin hij letterlijk meebouwde aan de wereld van vandaag, over zijn huis net over het spoor bij mij in het dorp, over zijn drie zoons en over zijn lieve vrouw, die hij tot op het allerlaatst thuis verzorgd heeft. Die trots verdwijnt wanneer hij zegt hoe zwaar het hem valt om alleen op zijn kamer te moeten zitten. Hij heeft het gevoel anderen tot last te zijn met zijn gehoest en zijn totale gebrek aan energie breekt hem op.
Inderdaad, denk ik, zijn longen kunnen we niet meer genezen, maar dat betekent nog niet dat we niets meer voor hem kunnen doen. In overleg besluiten we tot een andere aanpak: de vernevelingen die hem telkens in uitputtende hoestbuien lijken te doen belanden, vervangen we door een morfinedrankje, zijn persoonlijke verzorging nemen we grotendeels over. Hij blijft natuurlijk even ernstig ziek, maar langzamerhand lijkt een heel andere man te verschijnen. Onder die deken van vermoeidheid en het gevoel anderen tot last te zijn, blijkt iemand met een geweldig droge humor schuil te gaan, die graag naar de huiskamer komt voor een praatje, een spelletje of het gezelschap van medebewoners.
Ik denk nog vaak aan zijn woorden en aan hoe zijn dagen er door een paar eenvoudige aanpassingen heel anders uit kwamen te zien. Palliatieve zorg bij COPD gaat over veel meer dan het bestrijden van lichamelijke klachten. Het gaat ook over de gevolgen die de ziekte heeft voor iemands dagelijks leven, voor zijn contacten met anderen en voor zijn gevoel van eigenwaarde, en vooral over samen onderzoeken wat nog wél kan.
Aan zijn longen konden we niets meer doen, aan zijn leven gelukkig nog wel.
Op woensdag 20 januari 2027 organiseert Carend het congres Palliatieve Zorg bij COPD. Met lezingen over proactieve zorgplanning, angsten en verlies, en de stervensfase bij COPD. Sprekers: longarts Sander de Hosson, longarts Eline bij de Vaate, geestelijk verzorger Marc Rietveld en verpleegkundig specialist Elly Jordens.
Reageer